«
وَ تَرَى الْجِبالَ تَحْسَبُها جامِدَةً وَ هِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ
- و كوهها را مىبينى كه آنها را جامد و بى حركت تصور مىكنى در صورتى كه حركت مىكنند و همچون ابر جابهجا مىشوند ، » و ما از حركت آنها بىخبريم .
«
صُنْعَ اللَّهِ الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْءٍ
- و اين ساخت و صنع خدايى است كه هر چيز را درست و متقن آفريده است ، » و كار خود را به بهترين صورت و بدون كمترين خدشه و نااستوارى به انجام مىرساند .
«
إِنَّهُ خَبِيرٌ بِما تَفْعَلُونَ
- و او از هر چه مىكنيد آگاه و با خبر است . » [ 89 ] اتقان و استوارى آشكار شدهء در آفرينش دليلى بر حكمت صانع و آفرينندهء جهان است ، و انسان براى هدفى آفريده شده و بنا بر آن در معرض محاسبه قرار مىگيرد و در نتيجه يا به بهشت مىرود يا به آتش دوزخ سپرده مىشود .
«
مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِنْها وَ هُمْ مِنْ فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ
- هر كس نيكى كند بهتر از آن بهرهء او مىشود ، و از كسانى است كه از هول و هراس آن روز در امانند . » مؤمنانى كه تسويه شدهء اعمالشان نيكى و احسان است ، در روز فزع و هراس قيامت احساس اطمينان مىكنند ، و اين به سبب فرمانبردارى ايشان از خدا است - كه دلها به ياد و ذكر او آرامش و اطمينان پيدا مىكند - و اولين چيزى كه مؤمن در روز قيامت پس از برخاستن از گور خود مىبيند ، دو فرشته است كه در چپ و راست او قرار گرفتهاند و به او سلام مىكنند ، و آرامش و سكون را در جان او فرو مىريزند ، و نيز آن كه خدا نورى در پيشانى او قرار مىدهد كه برخاستهء از اعمال نيك او است و صحراى محشر را براى او روشن مىكند .
[ 90 ] و در مقابل كافر و منافق را محاصره شدهء در تاريكيهاى مىبينيم كه راه خود را در آن نمىتواند تشخيص دهد .
«
وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ
- و كسانى كه كار بد و