هنگامى كه بر كشتن صالح يك سخن شدند ، و شايد اين دليل بر آن بوده است كه دين را نيز وسيلهاى براى تجاوز و تعدى و تبهكارى خويش قرار داده بودند . / 206 « لَنُبَيِّتَنَّهُ وَ أَهْلَهُ - بر او شبيخون زنند و او و كسانش را به قتل رسانند . » « ثُمَّ لَنَقُولَنَّ لِوَلِيِّهِ ما شَهِدْنا مَهْلِكَ أَهْلِهِ وَ إِنَّا لَصادِقُونَ - پس به ولىّ خون او خواهيم گفت كه ما شاهد هلاك شدن خاندان او نبودهايم و راست مىگوييم . » [ 50 ] « وَ مَكَرُوا مَكْراً وَ مَكَرْنا مَكْراً وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ - و به مكر و نيرنگ پرداختند ، و ما مكر كرديم و آنان از آن آگاه نشدند . » و در آن هنگام كه براى عملى كردن نيرنگ خود برنامهريزى مىكردند ، خداوند سبحانه و تعالى براى ايشان تدبيرى كرد ، چه خدا مىداند كه در نفس آدمى چه مىگذرد ، ولى آدمى از آنچه در نفس خدا است آگاهى ندارد ، و ناگزير بايد در مقابل پروردگار خويش خاضع و خاشع باشد . [ 51 ] « فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ مَكْرِهِمْ - پس بنگر كه عاقبت مكر و نيرنگ ايشان چگونه بوده است . » كارشان به پايان رسيد و از فرصت بهرهاى نبردند . « أَنَّا دَمَّرْناهُمْ وَ قَوْمَهُمْ أَجْمَعِينَ - همهء آنان و قومشان را سرنگون و هلاك كرديم . » چرا چنين شد و به چه سبب قوم ايشان مستحق عذاب شدند ؟ پاسخ : بدان جهت كه به كفر خرسندى نشان داند و خاموش ماندند ، و بر ضد آن به اتّحاد و انقلاب نپرداختند ، و به همين سبب هنگامى كه عذاب رسيد همهء آنان را نيز فرا گرفت ، و خداوند متعال گفته است كه : « وَ اتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ - و از فتنه و آزمايشى پرهيز كنيد و بترسيد كه تنها بهرهء خاص ستمگران شما نيست ، و بدانيد كه عذاب و عقاب خدا
تفسير هدايت (فارسى) — صفحه 192
پدیدآورندگان: احمد آرام
ص۱۹۲