( مسألهء 3194 ) اگر پدر و فرزند انسان هر دو احتياج به نفقه داشته باشند ، آيا پدر مقدم است و لازم است به او نفقه بدهد ، يا به صورت واجب كفائى بر آن دو انفاق كند ، يا آنچه در توان دارد در ميان آنها تقسيم كند ، محلّ اشكال است ، بنابر احتياط واجب لازم است احتياط را ترك نكند .
( مسألهء 3195 ) اگر كسى از نفقه دادن به زن و فرزند و پدر و مادر خوددارى كند ، آنها و يا ولى آنها مىتوانند نفقه شان را از او مطالبه كنند ، اگر خوددارى كند بنابر احتياط واجب به حاكم شرع مراجعه ميكنند ، حاكم شرع او را به دادن نفقه وادار مىكند ، اگر ممكن نشد ، از اموالش برداشت مىكند و نفقه آنها را ميپردازد ، اگر امكان پذير نباشد ، از مال ديگرى نفقهء آنها را پرداخت مىكند تا بعد به او رجوع كند ، و در اين صورت معادل نفقهء آنها در گردن او به عنوان قرض باقى ميماند .
( مسألهء 3196 ) اگر در فرض ياد شده دسترسى به حاكم شرع نباشد ، خود افرادى كه بايد نفقه بر آنها صرف شود ، به اين كار اقدام ميكنند ، يعنى او را به دادن نفقه وادار ميكنند ، اگر ممكن نباشد از مالش برداشت ميكنند ، اگر آن هم ممكن نشد از پول ديگرى هزينه ميكنند تا بعد از او بگيرند .
( مسألهء 3197 ) كسى كه بايد نفقه را بپردازد ، اگر از روى قصور و يا تقصير آن را پرداخت نكند ، به صورت دين بر گردنش نمى ماند ، مگر اينكه به قصد مراجعه به او هزينه شود ، چنان كه در دو مسألهء گذشته بيان شد . در اين مسأله بين همسر و غير او فرقى نيست .
( مسألهء 3198 ) انفاق به ديگر خويشاوندان نيز مستحب است ، چنان كه در حديث شريف از امام صادق ( عليه السلام ) آمده است :
« هر كس نفقهء دو دختر ، دو خواهر ، دو عمّه ، يا دو خاله را بر عهده
توضيح المسائل (عبادات ومعاملات) (فارسى) — صفحة 664
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص٦٦٤