مسأله 2293 - كسى كه بدهكار است ونمىتواند بدهى خود را بدهد ، چنانچه بتواند كاسبى كند ، احتياط واجب آن است كه كسب كند و بدهى خود را بدهد .
مسأله 2294 - كسى كه دسترس به طلبكار خود ندارد ، چنانچه اميد نداشته باشد كه او را پيدا كند و احتمال مرگ او را هم ندهد يا اگر احتمال مرگش را مىدهد ورثه او را نشناسد ، بايد با اجازه حاكم شرع طلب او را احتياطاً به فقير غير سيّد بدهد .
مسأله 2295 - اگر مال ميّت بيشتر از خرج واجب كفن و دفن و بدهى او نباشد ، بايد مالش را به همين مصرفها برسانند و به وارث او چيزى نمىرسد .
مسأله 2296 - اگر كسى مقدارى پول ، طلا يا نقره قرض كند و قيمت آن كم شود ، يا چند برابر گردد ، چنانچه همان مقدار را كه گرفته پس دهد كافى است ولى اگر هر دو به غير آن راضى شوند ، اشكال ندارد .
مسأله 2297 - اگر مالى را كه قرض كرده از بين نرفته باشد و صاحب مال آن را مطالبه كند ، واجب نيست كه بدهكار همان مال را به او بدهد .
مسأله 2298 - اگر مالى را كه قرض مىدهد شرط كند كه زيادتر از مقدارى كه مىدهد بگيرد ، مثلًا يك من گندم بدهد و شرط كند كه يك من و پنج سير بگيرد ، يا ده تخم مرغ بدهد كه يازدهتا بگيرد ، ربا و حرام است بلكه اگر قرار بگذارد كه بدهكار كارى براى او انجام دهد يا چيزى را كه قرض كرده با يك كبريت ديگر پس دهد ، ربا و حرام است و نيز اگر با او شرط كند كه چيزى را كه قرض مىگيرد بطور مخصوصىپس دهد ، مثلًا مقدارى طلاى نساخته به او بدهد و شرط كند كه ساخته پس بگيرد ، بازهم ربا و حرام مىباشد ولى اگر بدون اين كه شرط كند ، خود بدهكار زيادتر از آنچه قرض كرده پس دهد ، اشكال ندارد بلكه مستحبّ است .
مسأله 2299 - ربا دادن مثل ربا گرفتن حرام است و كسى كه قرض ربايى گرفته مالك آن نمىشود و نمىتواند در آن تصرّف كند ولى اگر صاحب پول به گيرنده اذن بدهد كه تصرّف در پولش بنمايد اگرچه معامله او باطل باشد ، قرض گيرنده مىتواند در آن پول تصرّف بنمايد .
آداب و احكام كسب و كار (فارسى) — صفحة 208
مساهمون: السيد محمد علي العلوي الگرگاني
ص٢٠٨