مسأله 2851 - اگر امر و نهى بعضى افراد مؤثر واقع نشود وبرخى ديگر احتمال دهند امر و نهى آنان اثربخش است ، برآنها واجب مىشود .
مسأله 2852 - هنگام وجوب امر به معروف و نهى از منكر با زبان ، يادآورى مسائل شرعى كفايت نمىكند ؛ بلكه انسان بايد امر و نهى نمايد .
مسأله 2853 - هدف امر به معروف برپايى واجب ، وهدف نهى از منكر جلوگيرى از حرام است ؛ بنابراين در امر به معروف و نهى از منكر قصد قربت معتبر نيست .
شرايط امر به معروف و نهى از منكر
مسأله 2854 - كسى كه مىخواهد امر به معروف و نهى از منكر كند بايد « معروف » را از « منكر » تشخيص دهد ؛ پس كسى كه معروف و منكر را نمىشناسد ، حق ندارد بلكه نمىتواند امر به معروف و نهى از منكر نمايد .
مسأله 2855 - در واجب بودن امر به معروف و نهى از منكر سه شرط لازم است :
1 - احتمال دهد امر و نهى او اثربخش باشد ؛ پس اگر بداند اثر نمىكند واجب نيست .
2 - بداند يا مطمئن باشد كه گنهكار قصد ادامه يا تكرار گناه را دارد ؛ پس اگر بداند يا گمان كند كه تكرار نمىكند واجب نيست .
3 - در امر و نهى مفسدهء مهمترى وجود نداشته باشد ؛ پس اگر بداند يا گمان كند يا احتمال صحيح عقلايى دهد كه با امر و نهى او زيان جانى يا آبرويى يا مالى قابل توجهى به او يا خويشان يا نزديكان او و يا بهعدهاى از مؤمنين مىرسد ، امر و نهى واجب نيست ؛ بلكه در بسيارى موارد حرام مىباشد .
مراتب امر به معروف و نهى از منكر
امر به معروف و نهى از منكر مراتبى دارد كه درصورت احتمال حاصل شدن مقصود از مرتبهء پايين ، اقدام در حد مرتبهء بالاتر جايز نيست ؛ ومراتب امر و نهى از اين قرار است :
مرتبهء اول بهگونهاى با گنهكار برخورد شود كه احساس كند ارتكاب گناه سبب