انصراف بذات حقّ نداشته باشد ولى نيّت خدا را بكند مثل بصير و سميع به احتياط واجب هم صحيح است .
چهارم - قسم را به زبان بياورد و اگر بنويسد يا در قلبش آن را قصد كند صحيح نيست ولى آدم لال اگر با اشاره قسم بخورد ، صحيح است .
پنجم - عمل كردن به قسم براى او ممكن باشد و اگرموقعى كه قسم مىخورد ممكن باشد و بعداً از عمل به آن عاجز شود ، از وقتى كه عاجز مىشود قسم او به هم مىخورد و همچنين است اگر عمل كردن به قسم به قدرى مشقّت پيدا مىكند كه نشود آن را تحمّل كرد .
مسأله 2688 - اگر پدر از قسم خوردن فرزند منع كند ، يا شوهر از قسم خوردن زن منع نمايد ، قسم آنان صحيح نيست .
مسأله 2689 - اگر فرزند بدون اجازه پدر ، و زن بدون اجازه شوهر قسم بخورد ، پدر و شوهر مىتوانند قسم آنان را به هم بزنند .
مسأله 2690 - اگر انسان از روى فراموشى يا ناچارى به قسم عمل نكند ، كفّاره بر او واجب نيست و همچنين است اگر مجبورش كنند كه به قسم عمل ننمايد ، وقسمى كه آدم وسواسى مىخورد ، مثل اين كه مىگويد واللَّه الآن مشغول نماز مىشوم و به واسطه وسواس مشغول نمىشود ، اگر وسواس او طورى باشد كه بىاختيار به قسم عمل نكند ، كفّاره ندارد .
مسأله 2691 - كسى كه قسم مىخورد ، قسم او بر دو قسم است : اوّل - اين كه قسم مىخورد بر چيزهائى كه از او گذشته است ؛ دوم - آن كه قسم مىخورد بر چيزهائى كه در آينده خواهد نمود در صورت اوّل بر قسم او كفّاره نيست و لكن اگر حرف راست باشد ، قسم خوردن او مكروه است و اگر دروغ باشد حرام و از گناهان بزرگ مىباشد ولى اگر براى اين كه خودش را يا مسلمان ديگرى را از شرّ ظالمى نجات دهد ، قسم دروغ بخورد اشكال ندارد بلكه گاهى واجب مىشود ، امّا اگر بتواند توريه كند يعنى موقع قسم خوردن طورى نيّت كند كه دروغ نشود ، بنابر احتياط مستحبّ بايد توريه نمايد مثلًا اگر ظالمى بخواهد كسى را اذيّت كند و از انسان بپرسد كه او را نديدهاى و انسان يك ساعت قبل او را ديده باشد ، احتياط آن است كه بگويد او را نديدهام و قصد كند كه از پنج دقيقه پيش نديدهام .
رساله توضيح المسائل (فارسى) — صفحة 446
مساهمون: السيد محمد علي العلوي الگرگاني
ص٤٤٦