و جامعيت و نواحى متعدّد كمالى او است .
بنابراين باز هم امام ، مقصد اصلى خلقت و خلاصه و نتيجه علياى آن مىباشد و خدا همه اشيا را براى بشر و بشر را براى انسان كامل كه ولىّ امر هر عصر و قطب دوران و صاحب الزمان است ، آفريد ، چنانكه براى پديد آمدن ميوه ، انسان به ايجاد باغ ، آباد كردن زمين ، ساختن و كندن جوى و جدول ، تهيه آب و احداث قنات و كاشتن درخت اقدام مىنمايد و در واقع همه را براى ميوه مىخواهد و ميوه ، مطلوب بالذات و خواسته حقيقى و اوّلى او است و ديگر چيزها مطلوب بالعرض و خواسته تبعى و ثانوى است . شايد همين بود سرّ اينكه ملائكه گفتند :
« أَ تَجْعَلُ فِيها مَن يُفْسِدُ فِيها وَيَسْفِكُ الدّمآءَ وَنَحْنُ نُسَبّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدّسُ لَكَ » ؛ « 1 »
« آيا مىخواهى كسانى را در زمين بگمارى كه فساد كنند و خونها بريزند و حال آنكه ما تو را تسبيح مىكنيم » .
و پاسخ خداوند متعال كه فرمود :
« إِنّى أَعْلَمُ ما لا تَعْلَمُونَ » ؛ « 2 »
« من مىدانم آنچه را كه شما نمىدانيد » .
اشاره به همين باشد كه : اگرچه مفسد و خونريز در بين بشر پيدا خواهد شد ؛ امّا
هامش
( 1 ) . سوره بقره ، آيه 30 .
( 2 ) . سوره بقره ، آيه 30 .