استدلال كه ) : مگر نه آن كه انسان را در اطوار و مراحل و به صورتهاى گوناگون آفريديم ؟ به درمان حالت جدل ناآگاهانه ، و حالت ايمان زبانى مىپردازد كه صاحب آن به فكر چاره كردن مصالح آنى و زودگذر خويش است و او را از اينكه زيان ديدهء دنيا و آخرت باشد بر حذر مىدارد .
آن گاه سياق قرآنى ما را به گمراهى كسى كه مىپندارد خدا در دنيا و آخرت به دو يارى نمىرساند آگاه مىسازد ، بدين استدلال كه مگر نه آن كه ذات متعال او سلطان و صاحب قدرت مطلق و به حق براى آسمانها و زمين است و اوست كه هر چه بخواهد مىكند ؟
و اوست كه به حق - با وجود اختلاف عقايد مردم - در قيامت ميان آنها داورى مىكند .
سپس پاداش مؤمنان و مجازات كافران ، و بطبع كسانى را بيان مىكند كه مردم را از مسجد الحرام باز مىدارند ، خانهاى كه ابراهيم آن را بنا كرد و واجب است كه فقط براى كسب خشنودى خدا آهنگ آن كنند .
/ 8 بيگمان از بزرگترين حكمتهاى حج برانگيختن روح تقوا در قلب است تا آن را از پليدى و چرك شرك پاك كند و بزدايد ، و اين امر از طريق ذكر خدا ، و اطعام بينوا و فقير ، و پاك ساختن بدن از كثافات و اضافات است .
بدينسان روند سوره از آيهء 26 به ذكر حج آغاز مىكند ، و به بيان بعدى مهم از تقوا ادامه مىدهد كه همانا بزرگداشت حرمت نهادههاى خداوند و احترام شعائر اوست ، و از پرستش بتهاى پليد منع مىكند و فرمان به مردود شمردن آنها از طريق وسيلهاى مىدهد كه به معنى طهارت و زدودگى ( ظاهر و باطن ) است .
به راستى كه بزرگداشت شعائر خدا از تقواى قلب است ، و هدف از ذبح پرورش تقوا از طريق ياد كردن خدا به هنگام ذبح است . خداوند براى هر امّتى رسمى نهاده و معيّن و مشخص كرده است تا خدا را بر نعمتهاى او به ياد آورند .
والاترين مراتب و درجات تقوا حالت تواضع و فروتنى است و روند سوره صفات متواضعان را از خوف خدا و صبر و بر پاى داشتن نماز و انفاق به ما يادآور
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 9
مساهمون: احمد آرام
ص٩