بايد ابتدا سعى كند خود را بشناسد ، به نيروهاى موجود در ذات خودش آگاهى كافى پيدا كند ، به ساختمان پيچيدهء ظاهرى خود يعنى جسمش نظرى بيفكند و ظرافتهاى موجود در روح خويش و وجدان و فطرتش را مدّ نظر قرار دهد ، در اين صورت است كه به راحتى يقين و باور به خداى هستىبخش پيدا مىكند . در اين زمينه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم مىفرمايند :
« مَنْ عَرفَ نَفْسَه فَقدْ عَرَفَ رَبَّه » « 1 »
يعنى : آن كس كه خود را شناخت بهيقين خدايش را خواهد شناخت .
قرآن مجيد در موارد متعدد تأكيد ويژهاى بر توجه انسانها نسبت به ساختمان مخلوقات دارد ، گاهى مىگويد : « آيا به ساختمان وجودى شتر توجهى نمىكنند كه چگونه آفريده شده ، و همچنين به آسمان كه چگونه برافراشته شده و به كوهها كه چگونه در جاى خود قرار گرفته و به زمين كه چگونه گسترده و هموار شده نمىنگرند ؟ » « 2 » و در جايى ديگر مىفرمايد :
« بهدرستى كه در آفرينش زمين و آسمان نشانههايى براى مؤمنين ، و در آفرينش خودتان و ساير جانوران كه خداوند آنان را در زمين پراكنده ساخته نشانههايى براى باوركنندگان ، و در رفت و آمد شب و روز و تفاوت آنها و در رزق ( بارانى ) كه خداوند از آسمان مىفرستد و زمين مرده را با آن زنده مىنمايد و در وزش بادها نشانههايى براى خردمندان وجود دارد » « 3 » .
راه دوم : مطالعهء كتابهاى گوناگونى است كه دربارهء جهان آفرينش
هامش
( 1 ) - بحار الانوار ، ج 2 ، ص 32 ، حديث 22
( 2 ) - سورهء غاشيه ( 88 ) : آيات 17 - / 20
( 3 ) - سورهء جاثيه ( 45 ) : آيات 3 - / 5