هجرت كردهاند و هنوز ايرانى بودنِ خود را حفظ كردهاند و به ايرانى بودنِ خود افتخار مىكنند و تنها با افراد ايرانى الاصل ازدواج مىكنند .
آنها اكنون در آنجا مشاغل مهم و حساسى دارند . به آداب و سنتهاى مذهبى هم متعهد هستند . نماز مىخوانند . روزه مىگيرند . مسجد و مُهر دارند و مراسم روضهخوانى بر پا مىكنند .
در زمان عثمان ، شش مُصحَف نوشته شد و به شش منطقه فرستاده شد . در آنجا يك مُصحف به ما نشان دادند كه مىگفتند همان مُصحفى است كه در زمانِ عثمان به ماوراء النهرين فرستاده شده است .
همچنين در آنجا آثار اسلامى بسيار زيادِ ديگرى وجود داشت .
در آنجا يك كتابخانه و مركز اسناد وجود داشت كه بيست هزار جلد كتاب خطىِ اسلامى و سى هزار جلد كتاب چاپىِ نسبتاً قديمى و ده هزار مدرك و سند نسبتاً قديمى در آن نگهدارى مىشد .
بعضىها مىخواهند مردم آذربايجان را وهابى كنند . وقتى ما آنجا بوديم ، دو نفر آخوند تركيهاى با پول عربستان براى ترويج وهابيت به آنجا آمده بودند . تركيه به مردم آذربايجان وعده داده كه پنجاه مسجد براى آنها بسازد و به آنها گفته است : ما ضد ارمنى هستيم . شما هم ضد ارمنى هستيد . پس بايد با يكديگر متحد باشيم .
در زمان سلطهء روسها ، مردم آذربايجان براى نوشتن از حروفِ روسى استفاده مىكردند . آنها مىخواهند به اصل خود كه حروفِ عربى است برگردند . تركيه به آنها گفته است : تنها چيزى كه من از شما مىخواهم ، اين است كه براى نوشتن از حروف لاتين استفاده كنيد و به اصلِ خود باز نگرديد .
مسائل ديگرى در اين رابطه وجود دارد كه طرحِ آنها در اينجا ، به صلاح نيست .
به هر حال ، در آذربايجان هفت ميليون شيعهء اثنى عشرى زندگى مىكنند كه چشم به راهِ كمكِ شما هستند تا با كمك شما در آنجا يك مدرسه و چاپخانهاى ساخته شود . عدهاى براى گردش به آنجا بروند و به آنها اجازه داده شود كه براى زيارتِ مشهد به ايران بيايند .
با انجام برخى اقداماتِ كوچك ، مىتوان مذهبِ هفت ميليون شيعهء آذربايجان را حفظ كرد . من در اين باره به مسئولان كشور گزارش دادهام . آنها هم در فكرِ انجام دادنِ اقدامات لازم هستند . اما نمىدانم كه به قدر كافى عمل خواهند كرد يا خير ؟ هنوز قضاوت در اين مورد بسيار زود است .
مردم آذربايجان به ما مىگفتند : سلامِ ما را به ايرانىها برسانيد و به آنها بگوييد :
ما برادران شما هستيم . به شما علاقه داريم .
در زمان جنگ ، دوست داشتيم در كنار شما بجنگيم و فداكارى كنيم ؛ اما متأسفانه نمىتوانستيم به ايران بياييم .
من به مردم آذربايجان گفتم : سلام شما را به مردم ايران مىرسانم و از طرف شما هم به آنها دلگرمى دادم . انشاءاللّه همانطور كه مسئولان محترم كشور ايران در ضمن صحبت با من قول دادند ، در حلّ برخى از خواستههاى كوچكِ مردم آذربايجان به آنها كمك كنيم تا انشاءاللّه بتوانيم هفت ميليون مردمِ شيعهء آذربايجان را همچنان شيعهء مرتضى على عليه السلام حفظ كنيم . ( تكبير نمازگزاران )
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ قُلْ اعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ مَلِكِ النَّاسِ الهِ النَّاسِ مِنْ شَرِّ الْوَسْواسِ الْخَنَّاسِ الَّذى يُوَسْوِسُ فى صُدُورِ النَّاسِ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ « 1 » و السلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته .
هامش
( 1 ) - سورهء ناس ( 114 ) .