56 جمعه 10 آذر 1368 - دانشگاه تهران مهمترين عنوان : انسان ، امانتدار خداوند
خطبهء اول
بسم اللّه الرّحمن الرّحيم
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمينَ وَ الصَّلاةُ وَ السَّلامُ عَلى سَيِّدِنا و نَبِيِّنا ابِى الْقاسِمِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبينَ الطَّاهِرينَ .
خداوند سبحان مىفرمايد :
« مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ اوْ انْثى وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَياةً طَيِّبَةً » « 1 »
[ هر زن و مردى كه كارى نيكو انجام دهد ، اگر ايمان آورده باشد ، زندگىِ خوش و پاكيزهاى به دو خواهيم داد . ]
« انَّا عَرَضْنَا الامانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الارْضِ وَ الْجِبالِ فَابَيْنَ انْ يَحْمِلْنَها وَ اشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الانْسانُ انَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا » « 2 »
[ ما اين امانت را بر آسمانها و زمين و كوهها عرضه داشتيم ، از تحملِ آن سر باز زدند و از آن ترسيدند . انسانْ آن امانت را بر دوش گرفت ، كه او ستمكار و نادان بود . ]
اوصيكُمْ عِبادَ اللَّهِ بِتَقْوَى اللَّه .
بندگان خدا ! شما را به تقوا و پرهيزكارى سفارش مىكنم . زاد و توشهء انسان در روز جزا و آخرت ، تقوا است . اگر انسان تقواى فكرى ، زبانى و عملى داشته باشد ، شيطان از او دور خواهد بود . چنين شخصى مىتواند راه سعادت را تشخيص دهد ، آن را بپيمايد و سعادتمند گردد .
آيهء شريفهاى كه در اولِ بحث برايتان تلاوت كردم ، يكى از آياتِ بسيار برجستهء قرآن شريف است . اين آيه ، لحنِ عجيبى دارد .
در اين آيهء شريفه ، كلماتى مانند آسمان ، زمين ، كوه ، ظَلوم و جَهول به كار رفته است .
همچنين اين آيه ، نظم خاصّى يافته است .
وجود اين كلمات و نظم خاص در اين آيهء شريفه ، نشان دهندهء آن است كه اين آيه بيانگرِ مطلب بسيار مهمّى است .
معمولًا امانت ، چيز بسيار قيمتى و ارزشمندى است كه انسان براى حفاظتش ، آن را نزد شخصِ خاصّى مىگذارد . امانت ممكن است فرزندِ عزيزِ انسان يا يك مالِ بسيار گرانبها يا چيز مهمّ ديگرى باشد .
امانتگذار هراس دارد كه مال يا فرزند يا چيز بسيار مهمّى كه به امانت گذاشته است ، مورد تهاجم و خيانت قرار گيرد . به همين دليل ، شخصِ امانتگذار جستجو مىكند تا فرد امينى را براى نگهدارى از امانتش بيابد و كسى را مىيابد كه بتواند امانتش را در برابر توطئهها ، خيانتها و هجومهاى مختلف ، حفظ نمايد .
در اين آيهء شريفه ، خداوند تعبير « امانت » را به كار برده است . يعنى خداوند در ميان زمين و آسمان ، چيزى را در نظر دارد كه از همهء اشياء ، گرانبهاتر و ارزشمندتر است و به همين دليل ، آن را امانتِ خود مىنامد .
خداوند مىفرمايد : من امانتى دارم كه از همه چيز ارزشمندتر است . خواستم امانتدارى براى آن بيابم كه آن را حفظ و حراست كند .
آن امانت را به آسمانها عرضه كردم ، آسمانها از نگه داشتنِ اين امانت ، به هراس افتادند . به زمين و كوهها عرضه كردم ، آنها هم نتوانستند از آن امانتْ نگهدارى كنند .
در ميانِ همهء موجودات ، تنها انسان بود كه پا به ميدان گذاشت ، دستهاى قبولِ خود را دراز كرد و امانت را پذيرفت . علتِ اين كه
هامش
( 1 ) - / سورهء نحل ( 16 ) ، آيهء 97 .
( 2 ) - سورهء احزاب ( 33 ) ، آيهء 72 .