29 جمعه 24 بهمن 1365 - دانشگاه تهران مهمترين عنوان : كانون خانوادگى و آفتهاى آن
خطبهء اول
بسم اللّه الرّحمن الرّحيم
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمينَ احْمَدُهُ حَمْدَ الْحامِدينَ .
اشْكُرُهُ شُكْرَ الشَّاكِرينَ وَ اشْهَدُ انْ لا الهَ الَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَريكَ لَهُ وَ اصَلّى وَ اسَلِّمُ عَلى عَبْدِهِ وَ رَسُولِهِ ، ارْسَلَهُ بِالدّينِ الْمَشْهُورِ وَ الْعَلَمِ الْمَأثُورِ وَ الصَّلاةُ عَلى آلِهِ الطَّيِّبينَ الطَّاهِرينَ .
خداوند مىفرمايد :
« يا ايُّهَا الَّذينَ آمَنُوا قُوا انْفُسَكُمْ وَ اهْليكُمْ ناراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ . . . » « 1 »
[ اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! خود و خانوادهء خود را از آتشى كه هيزمِ آن مردم و سنگها هستند ، نگه داريد . ]
حضرت على عليه السلام فرموده است :
« اوصيكُمْ عِبَادَ اللَّهِ بِتَقْوَى اللَّهِ الَّذى الْبَسَكُمُ الرِّيَاشَ وَ اسْبَغَ عَلَيْكُمُ الْمَعَاشَ وَ لَوْ انَّ احَداً يَجِدُ الَى الْبَقَاءِ سُلَّماً اوْ لِدَفْعِ الْمَوْتِ سَبيلًا لَكَانَ ذلِكَ سُلَيْمانُ بْنُ داوُودَ عليه السلام . . . » « 2 »
[ بندگان خدا ! شما را سفارش مىكنم به ترس از پروردگارى كه بر تنِ شما جامهها پوشاند ، و اسبابِ زندگىتان را آماده گردانْد . پس اگر كسى راهى به زندگانىِ جاودان مىيافت ، و يا توانست پنجهء مرگ را بر تافت ، او سليمان پسر داوود مىبود . ]
در چند هفتهء گذشته ، موضوع سخنِ ما در خطبهء اولِ نماز ، در بارهء حقوق خانواده بود .
مقدارى در بارهء حقوق متقابلِ زن و شوهر بر يكديگر و حقوق متقابل پدر و مادر و فرزندان ، صحبت كرديم . امروز اشارهاى مىكنيم به حقوقِ بعضى از افرادى كه در يك خانواده زندگى مىكنند اما هيچ رابطهء خويشاوندىِ سببى يا نسبى با آن خانواده ندارند ؛ مانند : باغبان ، آشپز ، راننده و . . .
در اسلام ، حقوق همهء اعضاى خانواده ، به صورتِ دقيق و ظريف ، منظم و مشخص شده است و هر قدر تلاش بشود ، تنظيمى بهتر از آن ، نمىتوان ارائه كرد .
غلامى به رسول الله صلى الله عليه و آله هديه شده بود و نزد ايشان زندگى مىكرد . پدر و مادرِ آن غلام خدمت رسول الله صلى الله عليه و آله آمدند و تقاضا نمودند كه فرزندشان را به آنها بفروشد .
پيامبر صلى الله عليه و آله آن غلام را به طور رايگان آزاد كرد و به او فرمود : اگر مايل هستى با پدر و مادرت برو و در آغوشِ آنها زندگى كن ! اگر هم مايل هستى كه با ما زندگى كنى ، ما از تو پذيرايى مىكنيم . پدر و مادر آن غلام ، هر چه اصرار كردند ، او حاضر نشد كه از پيامبر صلى الله عليه و آله جدا شود و نزد پدر و مادرِ خودش برود .
زنهايى كه براى كمك كردن در كارهاى منزلِ حضرت زهرا عليها السلام ، استخدام مىشدند ، رابطهء حضرت زهرا با آنها ، رابطهء كدبانو و كلفت نبود . رابطهء آنها به صورتِ همكارى و تقسيمِ كار بود ، يك روز حضرت زهرا عليها السلام كارهاى منزل را انجام مىداد و آن زن عبادت مىكرد و روز ديگر ، آن زن كارهاى منزل را انجام مىداد و حضرت زهرا عليها السلام به عبادت مىپرداخت .
رابطهء امير المؤمنين عليه السلام با قنبر نيز نشان دهندهء حقوق خدمتگزار خانه است .
داستان پيراهن حضرت على عليه السلام و قنبر ، مشهور است . امير المؤمنين عليه السلام دو پيراهن ،
هامش
( 1 ) - سورهء تحريم ( 66 ) ، آيهء 6 .
( 2 ) - نهج البلاغه ، ترجمهء سيد جعفر شهيدى ، خطبهء 182 ، ص 191 .