سخن دوم را توجيه كردهاند كه منظور از نزول آيات ، نزول بر پيغمبر نيست بلكه نزول بر بيت المعمور است ؛ روايات نسبتاً زيادى هم از طرق مختلف ( شيعه و سنى ) بر اين معنى دلالت دارند . « 1 »
و برخى گفتهاند : چون بيشترين آيات قرآن در ماه رمضان و شب قدر نازل شده ، به اين مناسبت گفته شده است قرآن يكباره در شب قدر نازل شده است و اين از باب تغليب است . « 2 »
و بعضى گفتهاند : هر مقدار از قرآن در طول سال نازل مىشده در ماه رمضان آن سال ، آن مقدار مجدداً بر پيغمبر نازل مىشده است . به تعبير ديگر در ماه رمضان مجدداً يادآورى مىشده است و به اين جهت زمان نزول آن شب قدر يا ماه رمضان تعيين شده است ؛ يعنى شب قدر ، زمان نزول دوم است ، نه اول .
و بعضى ديگر گفتهاند : چون آغاز نزول قرآن ماه رمضان و ليلة القدر بوده به اين مناسبت گفته شده قرآن در آن هنگام نازل شده است ، منظور نزول تمام قرآن نيست ، بلكه آغاز شروع نزول قرآن است ؛ در ميان مفسرين ، صاحب المنار هم مانند برخى ديگر ، اين قول را انتخاب كرده است ، بلكه اين قول بيشتر از اقوال ديگر قائل پيدا كرده و آن را پسنديدهاند . « 3 »
هامش
( 1 ) . صدوق ، الاعتقادات ، باب 31 .
( 2 ) . سيد قطب ، فى ظلال القرآن ، ج 2 ، ص 79 .
( 3 ) . رك : زمخشرى ، الكشاف ، ج 1 ، ص 227 ؛ بيضاوى ، انوار التنزيل ، ج 1 ، ص 217 ؛ رشيدرضا ، تفسير المنار ، ج 2 ، ص 158 ؛ ابن شهر آشوب ، متشابهات القرآن ، ج 1 ، ص 63 و المناقب ، ج 1 ، ص 150 .