مسألهء 370 ) اگر محرم در جدال ، دروغگو باشد احتياط واجب آن است كه براى بار اوّل ، يك گوسفند و براى بار دوّم ، يك گاو و براى بار سوّم يك شتر كفّاره بدهد ؛ بلكه ثبوت اين حكم خالى از قوّت نيست .
مسألهء 371 ) اگر يك مرتبه به دروغ جدال نمود و كفّارهء آن يعنى يك گوسفند را پرداخت بعيد نيست كه اگر پس از آن مجدّداً به دروغ جدال نمايد ، كفّارهء آن يك گوسفند باشد ، نه گاو .
مسألهء 372 ) اگر دوبار به دروغ جدال كرد و يك گاو به عنوان كفّاره ذبح نمود و مجدّدا يك بار ديگر به دروغ جدال كرد ظاهراً كفّارهء آن يك گوسفند است . ولى اگر پس از ذبح گاو ، دوبار ديگر به دروغ جدال نمايد ، ظاهراً كفّارهء آن يك گاو است .
مسألهء 373 ) اگر به دروغ ده مرتبه يا بيشتر جدال كند ظاهراً كفّارهء آن يك شتر است ، مگر آن كه پس از سه بار جدال كردن يا بيشتر كفّارهء آن را بدهد ، كه در اين صورت بايد در اوّلين جدال پس از پرداخت كفّاره ، يك گوسفند و در جدال دوّم ، يك گاو و براى بار سوّم ، يك شتر بپردازد .
مسألهء 374 ) مقصود از « مرتبه » كه در روايات باب جدال آمده و در چند مسألهء پيش نيز ذكر شد ، امرى عرفى است . پس براى تعيين « وحدت » يا « تعدّد » جدال بايد به قضاوت عرف مراجعه نمود .
مسألهء 375 ) هرگاه محرم در مجالس متعدّد جدال نمايد ، ظاهراً
مناسك حج و عمره (فارسى) — صفحة 140
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص١٤٠