پاسخ : بذر از مخارج زراعت محسوب مىشود . اگر زكاتش داده شده است ، بذر ، زكات ندارد و محصول ( مقدار باقى مانده پس از كسر كردن مقدار بذر ) اگر به حدّ نصاب برسد ، زكات دارد و اگر بذر ، زكاتش داده نشده است ، بايد زكات تمام محصول به دست آمده ، چنانچه به حدّ نصاب برسد ، داده شود .
[ 1772 ] سؤال 8 : تفاوت زكات به هنگامى كه زمين زراعتى ، اجارهاى باشد با زمانى كه ملكى باشد ، چه قدر است ؟
پاسخ : فقط فرقش اين است كه در زمين اجارهاى ، علاوه بر كسر مخارج ، وجه اجارهء زمين هم با مخارج ديگر كسر مىشود و بعد از كسر مخارج و وجه اجاره ، اگر بقيهء محصول به حدّ نصاب برسد ، زكات واجب است .
[ 1773 ] سؤال 9 : زارعى علاوه بر كشت گندم در زمينهاى خودش ، در زمينهاى همسرش هم گندم كشت مىكند و اختيار كامل زمينها در دست اوست و زنش هيچ گونه دخالتى در اين كار ندارد . آيا اين كشاورز بايد زكات تمام محصول را بدهد يا زكات محصول زمينهاى خودش را ؟
پاسخ : اگر زراعت مذكور به طور مزارعه است ، سهم هر يك از مالك زمين و زارع كه به حدّ نصاب رسيد ، زكات بر او واجب مىشود و اگر زمين به طور رايگان در اختيار زارع قرار گرفته است ، در صورتى كه مجموع زراعت به حدّ نصاب رسيد ، زكات فقط بر زارع واجب است .
[ 1774 ] سؤال 10 : كارگرى در فصل درو به مزرعهاى مراجعه مىكند و در آن مشغول به درو مىشود و در پايان كار به عنوان دست مزد ، مقدارى گندم به او مىدهند كه از مقدار نصاب وجوب زكات بيشتر است . آيا زكات اين گندم را بايد پرداخت كند ؟
پاسخ : زكات بر دست مزد دروگر تعلّق نمىگيرد .
[ 1775 ] سؤال 11 : آيا زكات گندمى كه با كشيدن آب به وسيله سطل از چاه ، آبيارى شده ،
استفتائات (فارسى) — صفحة 471
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٤٧١