نقد استدلال شيخ طوسى رحمه الله
اوّلًا : روايت ماعز مربوط به باب رجم است ، در حالىكه مدّعاى ايشان مطلق حدود است .
در باب رجم ، غير از اين روايت ، ادلّهى ديگر نيز داشتيم ؛ و ايشان بايد نسبت به بابهاى ديگر دليل اقامه كند .
ثانياً : ترديد در دفعهى دوم يا دفعهى سوم اقرار به مقام ما ربطى ندارد . انكار بعد از اقرار سوم يا دوم ، فايدهاى در سقوط حدّ ندارد ؛ زيرا ، اقرار به چهار مرتبه نرسيده تا حدّ ثابت شود .
آنچه مهم است اثبات انكار بعد از اقرار چهارم است كه روايت به آن هيچ اشعارى ندارد .
تأييد استدلال شيخ رحمه الله به روايت مرسلهى جميل
روايت مرسلهى جميل تنها چيزى است كه امكان دارد در تأييد بيان شيخ طوسى رحمه الله از آن استفاده شود . متن روايت اين است :
وعن محمّد بن يحيى ، عن أحمد بن محمّد ، عن عليّ بن حديد ، عن جميل بن درّاج ، عن بعض أصحابنا ، عن أحدهما عليهما السلام في رجل أقرّ على نفسه بالزنا أربع مرّات وهو محصن رجم إلى أن يموت أو يكذّب نفسه قبل أن يرجم ، فيقول : لم أفعل فإن قال ذلك ترك و لم يرجم . « 1 » وقال : لا يقطع السارق حتّى يقرّ بالسرقة مرّتين ، فإن رجع ضمن السرقة و لم يقطع إذا لم يكن شهود . وقال : لا يرجم الزاني حتّى يقرّ أربع مرّات بالزنا إذا لم يكن شهود ، فإن رجع ترك و لم يرجم .
فقه الحديث : اين روايت را جميل به طور مرسل نقل كرده است . ممكن است گفته شود جميل از اصحاب اجماع بوده و مرسلات او همانند مرسلات ابن ابى عمير حجّت است ؛ ليكن در سند آن على بن حديد واقع شده كه شيخ طوسى رحمه الله « 2 » او را تضعيف كرده است . از اينرو ، سند آن مبتلا به ضعف است .
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 320 ، باب 12 از ابواب مقدّمات حدود ، ح 5 .
( 2 ) . الفهرست ، ص 312 .