اشكالات وارد بر ديدگاه محقّق مراغى رحمه الله
به نظر مىرسد بر سخنان مرحوم مراغى قدس سره اشكالات متعددى وارد است ؛
اوّلين اشكال اين است كه « مجموع من حيث هو مجموع » وجود خارجى ندارد تا گفته شود ضمان به آن توجّه پيدا مىكند . مجموع ، امرى انتزاعى است و غير از وجود اجزا چيز ديگرى نيست ؛ امر انتزاعى نيز قابليّت تعلّق ضمان ندارد و بلكه اشخاص و عهده آنان است كه قالبيت تعلّق ضمان دران . در بحث حكم تكليفى و واجب كفايى نز برخى از فقها گفتهاند واجب به مجموع من حيث المجموع تعلّق مىگيرد ؛ و اين حرف مورد اشكال تمام بزرگان قرار گرفته است كه چيزى به نام مجموع وجود ندارد .
اشكال دوّم : صاحب عناوين رحمه الله بين يد مركّب و يد منضمّ تفكيك قائل شدهاند ؛ در حالى كه اگر ملاك ، صدق استيلاست ، بايد گفت در مواردى كه استيلا صدق كند ، ضمان وجود دارد و اگر استيلائى نباشد ، ضمان هم نيست .
بنابراين ، فرقى بين يد مركّبه و منضمّه نيست و وجهى براى تفكيك در اينجا