درس پنجاه و چهارم « 1 » آشنايى به زمان
قَالَ أميرالمؤمنين ( ع ) : «
لَا بُدَّ لِلْعَاقِلِ مِنْ ثَلَاثٍ : أَنْ يَنْظُرَ فِى شَأْنِهِ وَ يَحْفَظَ لِسَانَهُ وَ يَعْرِفَ زَمَانَه
» . « 2 » فرد عاقل و خردمند بايد سه خصلت داشته باشد : 1 . بايد در شخصيت خود بينديشد و صلاح و فساد حال خود را دريابد . 2 . زبانش را نگه دارد . 3 . زمانش را بشناسد .
يكى از خصوصياتى كه در اين روايت مطرح شده « يَعْرِفَ زَمَانَه » است .
اگر معناى اين عبارت حضرت را با بيان صد نفر هم بخواهند تبيين كنند باز نمىتوانند محتواى كامل آن را با تمام ابعادش ، ارائه كنند .
اگرچه عبارت « آشنايى به زمان » از نظر لفظ كوتاه است ، ولى محتوا و معناى بسيار وسيع و گسترده اى در آن نهفته است . خداوند مىداند كه چه آثارى بر اين معنا مترتب است ! به طورى كه در تاريخ مىبينيم چه شخصيتهاى بزرگى كه همهء شرايط در آنان وجود داشت ، ولى به اين دليل كه عارف به زمانشان نبودند به تمام معنا سقوط كردند . كسى كه مىخواهد با چراغ عقل راه را بپيمايد بايد عارف به
پاورقی
( 1 ) . اين درس در جلسات « دويست و هشتادو نهم » و « دويست و نود و چهارم » خارج اصول معظم له ايراد گرديده است .
( 2 ) . تحف العقول ، ص 200 .