جواب : اگر مجنىّ عليه ، مدّعى علم ولىّ صغير ، به جنايت صغير باشد و ولىّ انكار علم كند ، مجنىّ عليه مىتواند ولىّ را بر نفى علم قسم دهد .
سؤال 1973 : بچهء نابالغ صدمهء جانى به كسى مىرساند . آيا ولىّ آن بچه ضامن است يا نه ؟
و همچنين اگر ديوانه صدمهاى به كسى بزند ، تكليف چيست ؟
جواب : بچه اگر مميّز باشد و صدمهء مالى و يا جانى كمتر از موضحه به كسى وارد كند ، خود او ضامن است و اگر صدمهء جانى ، موضحه و بالاتر باشد ، ديه بر عاقلهء بچه است ، و اگر مميّز نيست ، كسى ضامن نيست . مگر مستند به تقصير و عدم حفظ متصدى و حافظ طفل باشد . كه در اين صورت او ضامن است .
ديوانه اگر ضررى وارد آورد كسى ضامن نيست . مگر آنكه شخصى سبب شده باشد ، كه در اين صورت آن شخص ضامن است .
سؤال 1974 : دو بچه ، يكى يازدهساله و ديگرى دوازدهساله ، با دو بچهء ديگر با هم درگير شده و سنگاندازى كردهاند . در اين بين سنگى به دندان بچهء دوازدهساله خورده است . ديهء آن چقدر است و چه كسى بايد بدهد ؟
جواب : اگر دندان از جاى خود كنده شده ديه دارد . و ديهء آن بر عاقلهء طفل است . و دندان مزبور اگر يكى از دوازده دندان جلو باشد ، ديهء آن پنجاه مثقال شرعى طلاى مسكوك است . و اگر يكى از شانزده دندان آخر است ، ديهء آن بيست و پنج مثقال شرعى طلا است . و اگر بشكند نيز همان ديهء دندان كنده شده را بدهد .
سؤال 1975 : دو بچه بازى مىكردهاند . يكى از بچهها در حين بازى با كار دستى چشم ديگرى را زخمى كرده است ، پس از 72 ساعت ، چشم بچهء مضروب به كلى كور شده ، آيا ديهء شرعى دارد يا خير ؟
جواب : در فرض سؤال ، چنانچه ثابت شود كه در اثر ضربهء يكى از بچهها ، چشم بچهء ديگر نابينا شده ، ديهء چشم بچهء مضروب بر عاقلهء بچهء ضارب است . ديهء يك چشم نصف ديهء تمام انسان است .
سؤال 1976 : چند پسر بچّه كه بحدّ بلوغ نرسيدهاند ، با هم بازى مىكنند . در بين اين بازى
جامع المسائل (فارسى) — صفحة 522
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص٥٢٢