اين شيوه ، دربارهء خود تو رياضت و براى رعيت ، لطف است و مرحمت ؛ و اين عذرخواهى وسيلهاى خواهد بود كه حقّ و عدالت را به آنان بياموزى و به پيروى از حق وادارشان سازى .
از اين جملات ، نتايج حياتى توجيه منطقى و اصولى مسائل نيز به شرح زير روشن مىشود :
1 . زمامدارى كه خود را ملزم به توجيه مسائل در مقابل مردم بداند ، در واقع تفوّق و برترى مردم را نسبت به خود پذيرفته است .
اين بينش [ و به عبارت ديگر اين نوع برخورد با مردم ] باعث خواهد شد كه والى بر نفس خودش تسلّط پيدا كند و با اين تسلّط - كه خود نوعى رياضت است - بتواند با بدىها و هواهاى خود و ديگران مبارزه نمايد .
2 . توجيه اصولى مسائل موجب مىشود كه مردم با حق آشنا شوند و خود را ملزم به رعايت حق و عدالت بدانند و از اجرا شدن آن ناخشنود نباشند .
صلح و زندگى مسالمتآميز
آيين الهى اسلام بيش از هر چيز انسانها را به صلح و سازش و زندگى مسالمتآميز دعوت مىكند و با شعار « الصُّلْحُ خَيْرٌ » « 1 » صلح را به عنوان يكى از مهمترين اهداف عاليهء خود مطرح مىسازد .
در ضمن سياست خارجى و داخلى اسلام را بر اساس زندگى
هامش
( 1 ) . آشتى ، نيكوست .