فصل بيست و نهم : آويشن
1755 . امام كاظم عليه السلام : داروى امير مؤمنان عليه السلام ، آويشن « 1 » بود . او مىفرمود : « آويشن براى معده ، پُرزى همانند پُرز پارچههاى مخمل مىشود » .
1756 . مكارم الأخلاق : امام صادق عليه السلام فرمود : « چهار چيز ، چشم را جلا مىدهد ، سودمند است و هيچ زيانى ندارد » .
درباره آنها از امام عليه السلام پرسيدند .
فرمود : « آويشن و نمك ، وقتى با هم باشند ، و نانخواه و گردو ، وقتى با هم باشند » .
به ايشان گفتند : اين چهار چيز ، وقتى با هم باشند ، به چه كار مىآيند ؟
فرمود : « نانخواه و گردو ، [ چون در برِ هم قرار گيرند ، ] بواسير را
مىسوزانند ، باد را دور مىكنند ، رنگ پوست را زيبا مىسازند ، معده را سختى ( مقاومت ) مىدهند و كليهها را گرم مىكنند .
امّا آويشن و نمك ، [ چون در برِ هم قرار گيرند ، ] بادها را از دلْ برون مىرانند ، انسدادها را مىگشايند ، بلغم را مىسوزانند ، آب ( منى ) را زياد مىگردانند ، بوى دهان را خوش مىسازند ، معده را نرمى مىدهند ، بوهاى بد را از دهان مىبرند و آلت را سفتى مىبخشند » .
هامش
( 1 ) آويشَن ( سَعتَر كه گاه براى جلوگيرى از اشتباه شدن با شعير ، با حرف صاد نوشته مىشود ) ، نام گياهى است .
گفتهاند : انواع فراوانى دارد كه از آن جمله است : دشتى ، باغى ، كوهى ، بلندبرگ ، گِردبرگ ، نازكبرگ ، و پهنبرگ . بيشتر اين انواع نيز شناختهشدهاند .
گياهى است داراى طبعِ گرم و خشك در طبع سوم ، تلطيفكننده و حلّال است ، بادها و نفخ را از ميان مىبرد ، غذاهاى سختْگوار را هضم مىكند ، رطوبت را از معده مىگيرد ، پيشاب و خونِ قاعدگى را روان مىسازد ، چشمانِ كمسو را پُرسو مىكند و استفاده از آن به صورت نوشيدن و نيز به صورت پماد ، براى درد سرين ، سودمند است .