« چه قدر سبُكخِرَدند برخى از مردم ، كه مىگويند جرجير ، در يكى از درههاى جهنّم مىرويد ، در حالى كه خداوند مىفرمايد : ( هيزم آن ، مردمان و سنگهايند ) . « 1 » پس چگونه آنجا سبزى مىرويد » ؟ « 2 »
بيان
همان گونه كه ملاحظه شد ، احاديثى كه درباره جرجير نقل شده ، بر سه گونهاند :
1 . احاديثى كه جرجير را « گياه دوزخ » مىنامند و بر اين تصريح مىكنند كه اين گياه ، از آنِ امويان است ؛ يعنى دشمنان اهل بيت ، آن را مىخورند .
2 . احاديثى كه از خوردن جرجير به هنگام شب يا پيش از خفتن ، نهى مىكنند .
3 . حديثى كه در آن ، امام عليه السلام به صراحت ، ناميده شدن اين گياه را به « گياه دوزخ » ، رد كرده و حتّى به تهيّه مقدار فراوانترى از آن براى خوراك شخصىِ خود ، فرمان داده است .
به نظر مىرسد كه احاديث دسته نخست ، افزون بر ضعف سند ، به سبب استدلالِ موجود در احاديث اخير ، قابل قبول نيستند . وانگهى ، اگر فرض كنيم كه گياهى ، امكان رويش در كنار دوزخ را دارد ، يا غذايى را دشمنان اهل بيت مصرف مىكنند ، آيا چنين گياه و غذايى ، نكوهيده خواهند بود و دوستداران اهل بيت ، نبايد از آنها بخورند ؟
امّا احاديث دسته دوم ، احاديثى هستند كه به طور اصولى ، درباره سند و دلالت آنها اشكالى وجود ندارد . از همين رو ، پرهيز از خوردن اين گياه در هنگام شب يا پيش از خواب ، با احتياط طبّى ، موافق است ، مگر در صورتى كه خلاف قطعىِ اين امر ، به روش علمى اثبات شود و از اين طريق ، به عدم صدور اين احاديث نيز اطمينان حاصل گردد .
هامش
( 1 ) بقره : آيه 24 ، تحريم : آيه 6 .
( 2 ) در المحاسن ، آمده است : « هنگامى كه دستور خريدن سبزىاى مىداد ، به ما مىفرمود كه جرجير فراوان بگيريم » .