تخطي إلى المحتوى الرئيسي

هزار و يك نكته (فارسى) — صفحة 347

مساهمون:

ص٣٤٧
مركزى است چه در واژه فرهنگى رياضى قدماء كم متصل به تقدير و مقدر تعبير مىشود و كم منفصل به عدد . و ديگر اينكه دو زاويه بر قاعده مثلث متساوى الساقين مساوى هم‌اند كه به شكل پنجم مقاله اولى اصول اقليدس مبرهن شده است ، خواجه طوسى در پايان تحرير آن فرمود اين شكل ملقب به مأمونى است . و ديگر اينكه چون مثلث مستوى زواياى ثلاث آن معادل قائمتين است و زاويه مركزى در فرض مذكور دو ثلث قائمه است و دو ساق آن هر يك نصف قطرند پس هر يك از دو زاويه بر وتر قوس كه قاعده مثلث مىشود ، دو ثلث قائمه خواهند بود . برهان تناهى ابعاد در فصل يازدهم نمط اول اشارات ( ص 14 طبع شيخ رضا ) و فصل هشتم از مقاله سوم طبيعيات شفاء ( ص 99 ج 1 ط 1 ) و در جواهر و اعراض اسفار فصل هشتم مرحله يازدهم ( ج 2 ص 8 ط 1 ) عنوان شده است و تعليقات ما بر اشارات و اسفار در اين مقام شايد نافع باشد .

نكته 599

در وجه تسميه شكل عروس به عروس ، دانشمندانى از آن جمله محقق دوانى چنين فرموده‌اند : عروس در لغت عرب مال كثير النفع را گويند و اين شكل به علت عموم نفع و كثرت فوائد هندسى آن عروس ناميده شد . نگارنده گويد : اين قضيه فيثاغورس فيلسوف و رياضى دان معروف يونانى است كه جدول ضرب معروف از ابداعات فكرى اوست ، در حدود پنج قرن پيش از ميلاد مسيح عليه السلام بود . قاعده دستور زبان عربى ( علم نحو ) در نسبت اين است كه اسماء مركب را به صدر آن نسبت ميدهند مثلا در نسبت به بعلبك بعلى و به تأبط شرا تأبطى ميگويند ، و گاهى نسبت به جزء دوم ميدهند چنان كه در نسبت به عبد مناف منافى مىگويند چنان كه در هرگاه مضاف اليه مقصود باشد به ثانى نسبت ميدهند چنان كه در
هزار و يك نكته (فارسى) — صفحة 347 | حسن حسن زاده آملى