و تاريخى تحت عنوان " شناخت نفس " در 9 فصل عنوان و مورد ارزيابى قرار گرفته ، همچنين مباحثى در زمينه معناى شهادت ، عدالت و همچنين " قسم و اشاره به مفهوم و تاريخچه آن " دارد . سپس بحثى در زمينهء مسئلهء ادب كه يك بحث بسيار جامع و سازنده اخلاقى است در 8 فصل مطرح نموده و از نظرگاه قرآن بطور همهجانبه تشريح كرده و از آن جائى كه چهار فصل از فصول اين مباحث هشتگانه در مورد پيامبران بوده است استاد علامه طباطبائى بحثى هم تحت عنوان سنتها و روشها و آداب پيامبر اسلام ( ص ) كه يك بحث مفصل روائى است عنوان كرده و در اين بحث 183 ويژگى اخلاقى و سيره پيغمبر عاليقدر اسلام را كه در قالب روايات آمده به طرز زيبائى تنظيم و عنوان نموده كه آموزنده درسهائى از آنحضرت است .
آنگاه به مناسبت آيه . . .
إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبادُكَ
( آيه 118 از سورهء مائده ) بحثى تاريخى و اجتماعى در 11 فصل تحت عنوان " بحثى در زمينه بردگى و استبعاد " مطرح نموده و اين مسئله را از جنبههاى مختلف خصوصا تاريخى و اجتماعى در پرتو آيات قرآن و سنت پيامبر و ائمه ( ع ) به تحليل آورده كه از جمله مباحثى است در الميزان كه از مزاياى خاص و ابتكارى برخوردار است و ناشى از ظرافت ديد و عمق بينش