المنظر قوس من دائرة الارتفاع ما بين موقعى الخطّين المارّين به مركز الكوكب المنتهيين الى فلك البروج الخارج احدهما من مركز العالم ، و الآخر من منظر الابصار اعنى سطح الارض عند الناظر .
اين تعريف وى چنانكه ظاهر است ناظر به دو خط - ا ه ، ا د - و قوس - د ه - در شكل 15 است كه ايراد بر آن گفته آمد ؛ لذا قاضىزاده زومى در شرح آن بر وجه اعتراض بر تعريف مذكور گفته است : و التحقيق انه قوس من دائرة الارتفاع . . . ، كه در بالا نقل كردهايم . و اگر چغمينى بجاى قوس اختلاف منظر زاويه اختلاف منظر را عنوان مىكرد و مىگفت : آن زاويهايست كه از تقاطع آن دو خط مذكور در مركز كوكب حادث مىشود ، اعتراضى به دو روى نمىآورد زيرا چنانكه دانستهايم آن زاويه كه در مركز كوكب حادث مىشود مساوى با آن زاويهايست كه در مركز ارض حادث مىشود ، كه دو زاويه متناظرند .
فائده : در درس هفتم دروس معرفت وقت و قبله بلكه در دروس ديگر آن ، و همچنين در رساله ظل كه از جمله يازده رساله مطبوع است برخى از مطالب در پيرامون جيب و ظل گفته آمد ، در موارد ياد شده كلمات بيرونى را در واژه جيب نقل كردهايم ، و از كلماتش چنين استفاده مىشود كه جيب مخفّف جيبارد لفظ هندى است . در غزلى گفتهام :
اى سرو چارده سال قدّ كمان ببايد * وقت سفر بگيرد جيبارد عصا را
تمرين : فارسى هيئت علاء الدين ملا على قوشچى از كتب درسى حوزههاى علميه بوده است . نگارنده در محضر اعلاى استاد علامه شعرانى رفع اللّه المتعالى درجاته ، نخست فارسى هيئت قوشچى را خوانده است ؛ و بعد از آن شرح چغمينى قاضىزاده رومى را ؛ و بعد از آن ( پس از خواندن اصول اقليدس در حساب و هندسه استدلالى ،