قدسى اعلى مراتب قواى انسانى است كه از شدت وجود و غايت استعدادش و منزه بودنش از حجت و كدورات عالم مادى تواند وجود عالم امرى يعنى ذوات حقيقى ملائكه را ملاقات كند كه باز بقول فارابى در فص سى و سوم فصوص :
( النبوة تختص فى روحها بقوة قدسية ) و چون انبياء ذو مراتباند كه :
تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ
،
أَرْسَلْنا رُسُلَنا تَتْرا
،
لَقَدْ فَضَّلْنا بَعْضَ النَّبِيِّينَ عَلى بَعْضٍ
، لاجرم روح قدسى در ايشان به مراتب است ، همانطور كه ديگر مردم در داشتن نفس ناطقه انسانى باختلاف درجاتاند
وَ رَفَعْنا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍ
،
يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ
، و سفراء اللّه نيز در عموم اين آيات داخلاند .
مسأله بيست و نهم از مسائل صد و پنجاه و پنجگانه حكيم ترمذى و جواب آن ، از باب هفتاد و سوم فتوحات مكيه در اين موضوع مطلوبست « 1 » . شيخ اجل ابن سينا در نمط سوم اشارات براى اثبات روح قدسى از غبى شروع كرد و به غنى از تعلم و فكرت منتهى شد كه اين غنى همان صاحب روح قدسى است به اين بيان :
و لعلك تشتهى زيادة دلالة على القوة القدسية و امكان وجودها فاسمع الست تعلم أن للحدس وجودا و أن للانسان فيه مراتب و فى الفكرة فمنهم غبى لا تعود عليه الفكرة برادة ، و منهم من له فطانة الى حد ما و يستمع بالفكر ، و منهم من هو اثقف من ذلك و له اصابة فى المعقولات بالحدس ، و تلك الثقافة غير متشابهة فى الجميع بل ربما قلت و ربما كثرت ، و كما انك تجد جانب النقصان منتهيا الى عديم الحدس فأيقن أن الجانب الذى يلى الزيادة يمكن انتهاؤه الى غنى فى اكثر احواله عن
هامش
( 1 ) . ج 2 ، ط بيروت ، ص 60 .