قاهر است . و بعبارت ديگر در قوس نزول وحدت در كثرت است و در قوس صعود كثرت در وحدت است و يك نور متجلى در آسمانها و زمين است . بقول حكيم متاله مولا على نورى به نقل هدايت در رياض العارفين .
وحدت چو بود قاهر و كثرت مقهور
در هر چه نظر كنى بود حق منظور
در مظهر كثرت است وحدت قاهر
در مجمع وحدت است كثرت مقهور
و نيز به قول ديگرش در تعليقاتش بر شرح اصول كافى صدرالمتالهين ( نسخه اى خطى در تصرف راقم ) :
من گويم و هر كه هست در فن ماهر
مقهور بود كثرت و وحدت قاهر
در مجمع وحدتست كثرت مضمر
در مظهر كثرت است وحدت ظاهر
و اين كثرت نه كثرتى در ذات پديد نمياورد بلكه وحدت او را تاكيد مىكند . بنابراين و ما يعزب عن ربك من مثقال ذرة فى الارض و لافى السماء ( سوره يونس آيه 62 )
وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُها
( سوره الانعام آيه 60 )
يا بُنَيَّ إِنَّها إِنْ تَكُ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَكُنْ فِي صَخْرَةٍ أَوْ فِي السَّماواتِ أَوْ فِي الْأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ
( سوره لقمان آيه 17 )
و از علم ثانى حقائق و معارف وجوديه نوريه از قلم در لوح تا قيامت جارى است و لوح و قلم دو مرتبه از مراتب عرصه نورى وجودند و در فصوص آتيه بيان مىشود . و اگر در اينجا قلم و لوح را عقل و نفس بگيريم مراد از قيامت ، قيامت صغرى است چنان كه رسول الله