به قرآن بدان صورت نگاه كنيم كه گويى در همين لحظه بر ما نازل شده است ، و آيات قرآن را مدفون در زواياى تاريخ در 1400 سال پيش از اين قرار ندهيم ، و تو گويى اين آيه در حق فلان كس نازل شده است ، و فلان آيه براى فلان كسى ديگر و . . . و اين كه فلان حادثه / 393 در غزوهء بدر يا أحد يا جز آن نازل شده است ، بلكه بايد چنان در نظر داشته باشيم كه خدا قرآن را براى هر زمان و مكان و انسان آفريد و بر ما لازم است كه آن را با داشتن همين نظر بخوانيم ، و ممكن است كه آيه نيز به همين حقيقت اشاره كرده باشد ، و تا زمانى كه قرآن در ميان ما پابرجا و قائم است ، به تورات و انجيل بازنگرديم ، و همچنين به افكار موجود در كتابهاى منحرف و اسطورههاى پراكندهء ميان مردمان ، و دربارهء آن از كسى پرسش كنيم كه آن را مىشناسد و حامل آن است .
زندگى در ميان تدبير پروردگار و تقدير بنده
[ 23 ]
وَ لا تَقُولَنَّ لِشَيْءٍ إِنِّي فاعِلٌ ذلِكَ غَداً
- و دربارهء چيزى يا كارى نگوييد كه من فردا آن را انجام خواهم داد . » [ 24 ]
إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ وَ اذْكُرْ رَبَّكَ إِذا نَسِيتَ وَ قُلْ عَسى أَنْ يَهْدِيَنِ رَبِّي لِأَقْرَبَ مِنْ هذا رَشَداً
- مگر اين كه بگويى : اگر خدا بخواهد ، و در آن هنگام كه آن را فراموش كردى ، بگو كه : اميد آن دارم كه پروردگارم مرا به آن رهنمايى كند و بتوانم به آن نزديكتر شوم . » در نخستين وهله چنان مىنمايد كه اين دو آيه با يكديگر ارتباطى ندارند ، ولى بهتر است اندكى در اين باره تدبر كنيم . . .
از آنجا كه زندگى پيوسته در حال تغيير و تطور است ، رسالتهاى خدا حسابهاى دقيقى براى متغيرهاى زمان و تغيير شكل قرار دادهاند ، پس بر انسان است كه رسالت نازل شده به سوى خودش را در همهء تصرفات و اعمال خويش نصب العين خود قرار دهد ، و براى اين كه فلانى چنان گفت ، يا پيشينيان چنين عمل كردهاند آن را ترك نكند .