اقسام قوه و فعل
قوه داراى اقسام و صنوفى است :
قسمى از آن صنفى است كه مقابل فعل است ، مثل اينكه به هيولى در مقابل صور نوعيهء فعليه ، مانند صورت فعليه انسانى ، قوه گفته مىشود .
و قسمى از آن صنفى است كه مقابل ضعف است ؛ چنان كه در مقابل وجودات ضعيفه و لو فعليه باشند قوه اطلاق مىكنند ، مثل اينكه گفته مىشود واجب تعالى فوق وجودات و لا يتناهى است قوةً . و به اين معنى قوه و لا قوه بر كيفيات استعداديه اطلاق مىشود ، مثلًا چون استعداد صورت منويه براى انسانيت از استعداد صورت مضغيه ضعيفتر است به صورت منويه در مقابل صورت مضغيه لاقوه مىگويند .
و از آن اقسام است قوه به معناى مبدأ تغير در شىء ديگر ؛ از حيث اينكه شىء ديگر است . مثلًا قواى نفسانيه از قبيل قوهء ناميه و حيوانيه كه مبدأ آثار و تغير است از شئون نفس است و لكن به آنها از حيث اينكه آنچه مورد تأثير آنهاست از جسد و اعضا كه اين قوا به او تعلق دارد ، شىء آخر است قوه مىگويند .
و قوه يا منفعله براى شىء واحد است ، مثل مادهء فلك كه فقط امر واحدى را كه حركت وضعيهاست قبول مىكند و يا منفعله براى اشياء محدود است ، مثل قوهء انفعاليه در حيوان كه اثر محدود را قبول مىكند و يا منفعله براى اشياء غير متناهى است مانند هيولاى اولى .
و قوهء فاعله : يا فاعله براى شىء واحد است ، مثل قوهء فاعليهء فلكيه كه براى يك