تربيت خود كن كه رحيل ، بسيار نزديك است و هر روز كه بگذرد و غافل باشى دير است . بازگو مكن كه تو خود چرا مهيّا نيستى ، « انْظُرْ إِلى مَا قَالَ وَلَا إِلى مَنْ قال » « 1 » من هر چه هستم براى خود هستم و همه نيز چنين . جهنم و بهشت هر كس نتيجهء اعمال او است ، هر چه كِشتيم درو مىكنيم .
فطرت و خلقت انسان بر استقامت و نيكى است . حُبّ به خيرْ سرشت انسانى است ، ما خود اين سرشت را به انحراف مىكشانيم و ما خود حُجُب را مىگسترانيم و تارها را بر خود مىتنيم .
اين شيفتگان كه در صراطند همه * جويندهء چشمهء حياتند همه
حق مىطلبند و خود ندانند آن را * در آب به دنبال فُراتند همه
شب گذشته اسماء كتب عرفانى را پرسيدى ، دخترم ! « در رفع حُجُب كوش نه در جمع كُتب » « 2 » ، گيرم كتب عرفانى و فلسفى را از بازار به منزل و از محلى به محلى انتقال دادى ، يا آنكه نفس خود را انبار الفاظ و اصطلاحات كردى و در مجالس و محافل آنچه در چَنته داشتى عرضه كردى و حضار را فريفتهء معلومات خود كردى و با فريب شيطانى و نفس امارهء خبيثتر از شيطان ، محمولهء خود را سنگينتر كردى و با لُعبهء ابليس مجلسآرا شدى و خداى نخواسته غرور علم و عرفان به سراغت آمد كه خواهد آمد ، آيا با اين محمولههاى بسيار ، به حُجُب افزودى يا از حُجُب كاستى ؟ خداوند - عزّ و جلّ - براى بيدارى علما آيهء شريفهء
هامش
( 1 ) - « به گفته بنگر نه به گوينده » . ( غرر الحكم و درر الكلم ، ص 361 ، فصل 30 ، حديث 11 )
( 2 ) - تمام اين شعر ابو سعيد ابوالخير اينچنين است :
در رفع حجب كوش نه در جمع كتب از جمع كتب نمىشود رفع حجب
در طى كتب بود كجا نشئهء حب طى كن همه را بگو الى اللَّه اتب