كه أكثر نفوس انسانيه مرتبهء وجودشان همين مرتبه است بعد از بيان اين تحقيق در كيفيت تجسّم اعمال در باطن نفس و مقال خيال بحث كرده است و مطالبى بيان فرموده است كه در امر معاد ارواح نافع است .
مشهد چهارم در اثبات حشر أجسام « 1 » و اجساد است
ملا صدرا معاد جسمانى را همانطورى كه أهل شرايع از جمله شريعت مقدسهء اسلام بدان تصريح نمودهاند اثبات كرده است .
و چون از براي انسان مرتبهيى غيراز مقام عقلانى و تجرّد صرف قائل است توانسته است از براي انسان غيراز مقام سعادت و شقاوت عقلانى و معاد روحاني ( كه بطور كامل تحقيق شد ) مقام سعادت و شقاوت جسمانى نيز قائل شود بلكه چنين معادى در نظام وجود ضرورى و لازم است . و طفره در صعود و نزول وجود باطل است .
اين مشهد مشتمل بر چند شاهد است :
شاهد أول در اثبات نشأهء آخرتست ، در اين شاهد أصول و قواعدى را از براي حشر اجساد مقرر نموده است . در اين كتاب هفت أصل و در كتاب أسفار ده أصل و در برخى از كتب ديگر خود دوازده أصل مقرر نموده است . بقيهء أصول به نظر تحقيق در اين هفت أصل منطويست .
هامش
( 1 ) - شيخ و ديگران از فلاسفه فقط قائل به حشر عقلي هستند لذا روى مبانى آنها معاد جسمانى مفهوم ندارد اينكه موضوع تخيلات نفوس فارغهء از بدن را جسم فلكى دانستهاند و شيخ و فارابى بدان تصريح كردهاند با قواعد عقلي سازش ندارد .