شرح آيات :
مراحل آفرينش ، مرحلهء نخست :
[ 26 ] خدا انسان اوّليّه را چگونه آفريد ؟
پروردگار ما احسن الخالقين است گاهى با سخن خود « كن فيكون » چيزها را مىآفريند : إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ - و گاهى طبق سنّت و نظام مىآفريند ، كه آدمى را به همين طريق خلق كرد و او را در خلقت تكامل بخشيد ، و ضمير جمع در « خلقنا » اشاره بدان است . آن گاه به قدرت مطلقه و مباشرتا روح خود را در او دميد و آيهء « قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي » و نيز ضمير مفرد در همين آيات كه فرمود : وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي - به اين امر اشاره دارد . اين چنين انسان از خاك سپس گل چسبنده ، آن گاه گل متعفّن و سپس گل سخت سفال گونه در وجود آمد ، پس از آن خداوند تكميلش كرد و روح خود را در او دميد . / 457 وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ صَلْصالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ - ما آدمى را از گل خشك ، از لجن بويناك آفريديم . » چنين پيداست كه خداوند آب را بر خاك روان ساخت ، گل چسبنده شد ، آن گاه متعفّن گرديد و با فعل و انفعال استعداد حيات در آن ظاهر شد . آن گاه خداوند