هستند كه او را مىپرستند و تسليم فرمانهاى اويند نه تسليم فرمان ابليس . پروردگار تأكيد مىكند كه در آن جا راهى راست هست كه زير نظر اوست و بندگانى كه ابليس بر آنان تسلّط ندارد ، بدان راه مىروند . ابليس بر كسانى تسلّط دارد كه پيرو اويند يعنى گمراهانى كه سرانجام به دوزخ كه هفت در دارد خواهند رفت : هر گروهى از يك در . امّا پرهيزگاران به باغهاى بهشتى با چشمههاى روان در سلامت و امن در مىآيند . كينه به دل آنان راه ندارد . بر تختها رو به روى يكديگر مىنشينند .
نه رنجى به آنان مىرسد و نه بيم اخراج هست . اين است قصّهء آدمى بر روى زمين ، آيا نتيجه و هدف را مىدانيم ؟
شرح آيات :
مراحل آفرينش ، مرحلهء نخست :
[ 26 ] خدا انسان اوّليّه را چگونه آفريد ؟
پروردگار ما احسن الخالقين است گاهى با سخن خود « كن فيكون » چيزها را مىآفريند :
إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ
- و گاهى طبق سنّت و نظام مىآفريند ، كه آدمى را به همين طريق خلق كرد و او را در خلقت تكامل بخشيد ، و ضمير جمع در « خلقنا » اشاره بدان است . آن گاه به قدرت مطلقه و مباشرتا روح خود را در او دميد و آيهء «
قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي
» و نيز ضمير مفرد در همين آيات كه فرمود :
وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي
- به اين امر اشاره دارد .
اين چنين انسان از خاك سپس گل چسبنده ، آن گاه گل متعفّن و سپس گل سخت سفال گونه در وجود آمد ، پس از آن خداوند تكميلش كرد و روح خود را در او دميد .
/ 457
وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ صَلْصالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ
- ما آدمى را از گل خشك ، از لجن بويناك آفريديم . » چنين پيداست كه خداوند آب را بر خاك روان ساخت ، گل چسبنده شد ، آن گاه متعفّن گرديد و با فعل و انفعال استعداد حيات در آن ظاهر شد . آن گاه خداوند