وَ يَبْغُونَها عِوَجاً
- و آن را منحرف مىخواهند . » دينى را مىخواستند كه مصالح آنان را تأمين ، و بهره كشى از مردم را تأييد كند .
أُولئِكَ فِي ضَلالٍ بَعِيدٍ
- آنها در گمراهى ژرفى هستند . » اين كافران دنيا را جاودانى مىدانند و گمان مىكنند كه لذّتهاى زود گذر همه چيز آنان است ، امّا اين گمان خطاست و همين لذايذ راهى به سوى عذابى سخت است .
اتمام حجّت
[ 4 ] خداوند ما در عين عزّت و اقتدار ، « حميد » نيز هست . مردم را عذاب نمىكند مگر پس از اتمام حجّت ، امّا چگونه ؟ مىفرمايد :
وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ
- يعنى پيامبران به زبان قوم خود سخن مىگويند در كمال وضوح » .
و با عبارات مفهوم و با مثالها و قصّهها ، تا آن كه خواستار آخرت بفهمد و در راه رسيدن به آن بكوشد ، خداوند نيز او را رهنمونى مىكند ؛ ليكن اگر كسى آخرت را رها كند و دوستدار دنيا باشد خداوند گمراهش مىكند .
فَيُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
- خدا هر كه را خواهد گمراه كند و هر كه را خواهد ره بنمايد و او عزيز و حكيم است . » و پيداست كه اضلال يا هدايت ناشى از حكمت بالغهء اوست .
[ 5 ] تاريخ گواه اين حقيقت است : خداوند موسى را با آياتى كه جلوهاى از فطرت بود و عقل را مبهوت مىكرد و با عصا و يد بيضايش سوى مردم فرستاد و فرمان داد كه « ايّام اللَّه » را به آنان ياد آور شود ، ايّامى كه در آن مظلوم بر ظالم در دنيا و آخرت پيروز مىشود . موسى با تذكر خود اميدوار بود كه مردم را از / 376 تيرگيهاى وحشت و عذاب و پرستش طاغوت به روشنايى آزادگى و رفاه و پرستش خدا برساند .