[ 41 ]
أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها
- آيا هنوز ندانستهاند كه ما از اطراف اين سرزمين مىكاهيم . » مراد كاستن از كرانههاى زمين ، يا اهلاك منكران است چنان كه فرمود :
« بَلْ مَتَّعْنا هؤُلاءِ وَ آباءَهُمْ حَتَّى طالَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُ أَ فَلا يَرَوْنَ أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها أَ فَهُمُ الْغالِبُونَ ؟ »
( انبياء ، 44 ) و يا مرگ علماست ، زيرا چون از شمار آنان كاسته شود رحمت الاهى از مردم زمين رو مىگرداند ، علما به منزلهء كوههاى استوار در زميناند .
در اين جا نكتهاى تفسيرى دربارهء جهان هستى نيز به نظر مىرسد :
مىگويند كرهء زمين رفته رفته كوچك مىشود و شايد آيهء مذكور اشاره داشته باشد به اين كه زمين از دو قطب فشرده شده است . « 20 »
وَ اللَّهُ يَحْكُمُ لا مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ
- و خدا حكم مىكند و هيچ چيز حكم او را فسخ نمىكند . » خداست كه جهان عملا تحت فرمان اوست و هر چيزى را كه اراده كند از فرمان او سر نمىپيچد و به چيزى كه حكم كند كسى قادر به تغيير حكم او نيست .
وَ هُوَ سَرِيعُ الْحِسابِ
- و او به سرعت حساب مىكشد . » [ 42 ]
وَ قَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلِلَّهِ الْمَكْرُ جَمِيعاً
- كسانى كه پيش از اينان بودند مكرها كردند ولى همه مكرها نزد خداست . » / 363 انسان گاهى چنين مىپندارد كه به همه چيز تواناست . خداوند به او پاسخ مىدهد : « اگر مىخواهى مكر كنى ، مكر من سختتر از آن توست ، زيرا مكر من مهلت دادن و سر خود رها كردن است » .
يَعْلَمُ ما تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ وَ سَيَعْلَمُ الْكُفَّارُ لِمَنْ عُقْبَى الدَّارِ
- مىداند كه هر كسى چه مىكند و كافران به زودى خواهند دانست كه آخرت از آن
هامش
( 20 ) - متن چنين است : يقال : ان الأرض آخذة فى التقلّص ، و ربّما هذه الآية تدلّ على ان الارض ؟ ؟ ؟
من القطبين ( ص 362 ) .