آدمى است يا شريكان ؟ و آيا شريكانند كه امور را به خدا خبر مىدهند و به او وحى مىكنند ؟
علّت اساسى سلب توفيق از آنان و اضلال ايشان ، بد انديشى و گناهكارى همراه با مكر بود و نيز اين كه مكر در نظر آنان خوش نمود و مردم را از راه خدا منع كردند و كسى كه خدا گمراهش كند ، هيچ كس راهنماى او نخواهد بود . فرجام كار ايشان يا عذاب دنيا و آخرت و يا تنها عذاب آخرت است ، امّا فرجام مؤمنان رسيدن به جايگاه برتر ( بهشت ) است .
شرح آيات :
آنان به خداى رحمان كافرند
[ 30 ]
كَذلِكَ أَرْسَلْناكَ فِي أُمَّةٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِها أُمَمٌ
- خداوند به امّتى پيامبر فرستاده كه پيش از آن امّتهايى وجود داشتهاند » .
سخن الاهى بر همان امّتها جارى شده است و بر امّت محمّد ( ص ) نيز جارى خواهد شد . اين آيه سير طبيعى بشريّت را كه در خطّ متكاملى حركت مىكند روشن مىسازد و نيز بيانگر اين است كه امّتها با وجود اختلاف زمان و مكان وجه مشتركى دارند . و چنان كه گفتيم تحت حكومت سنن واحدى هستند كه بر همه جارى و سارى است .
لِتَتْلُوَا عَلَيْهِمُ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ
- تا آنچه را كه بر تو وحى كرديم بر ايشان تلاوت كنى » .
هدف از ارسال پيامبر اين است كه حقيقت رسالت را بيان كند . پيامبر در تمام كوششهاى خود فقط سخن خدا را بر مردم مىخواند ، يعنى او پديد آورندهء وحى نيست بلكه نقش آينه را دارد و رسالت را به امّت خود منعكس مىكند .
/ 344
وَ هُمْ يَكْفُرُونَ بِالرَّحْمنِ
- در حالى كه آنها به خدا كفر مىورزند » .
آنان اساسا به رحمان كافرند نه به تو . در الدّرّ المنثور از ابن جريح نقل شده كه گفت : رسول اكرم به هنگام مكاتبه با قريش در حديبيه نوشت : « بسم اللَّه