تأكيد مطلب آمده است كه تأخير روز قيامت نامحدود نيست بلكه در پايان مدّت معيّنى خواهد رسيد . ما با قطار زمان به آن نزديك مىشويم . در آن روز حكومت الهى آشكار مىشود چنان كه كسى قادر به سخن نيست مگر آن كه خدا اجازه دهد ، و مردم به دستهء خوشبختان و دستهء بدبختان تقسيم مىشوند . بدبختان در آتش دوزخ ميان مرگ و زندگى هستند و تا آسمان و زمين برقرار است در آنجا مىمانند مگر آن كه خدا بخواهد ، امّا خوشبختان در بهشت جاودانىاند ما دام كه آسمان و زمين باقى است مگر آن كه خدا خواهد ، و اين بهشت بخشش ناگسستنى خداست .
شرح آيات :
پس برخى از ايشان بدبخت و برخى خوشبخت هستند
[ 104 ] چرا خداوند عذاب را به تأخير مىافكند ؟ زيرا از پيش مدّت مقرّرى تعيين كرده / 130 و به سبب حكمت و رحمت در اين مدّت فرصت آزمايش به مردم داده است : هر كه ايمان آورد و كار نيك كرد ، از عملش سود مىبرد و از پايان گرفتن مدّت نمىهراسد ، و هر كس كوتاهى كرد فرصت را از دست داده است ، و هر گاه آدمى قابليّتهاى خير و شرّ خود را با تحوّل زمان بروز داد مدّت آزمايش او پايان گرفته است و بايد آمادهء ترك كردن حوزهء امتحان كه همان دنياست باشد و به سوى جزاى عمل در آخرت روانه شود .
وَ ما نُؤَخِّرُهُ إِلَّا لِأَجَلٍ مَعْدُودٍ
- و ما آن را جز براى زمانى معين به تعويق نمىاندازيم . » يعنى تأخير به جهت مدّت مقرّرى است كه خداوند در دنيا براى انسان تعيين كرده است .
[ 105 ] چون آن روز ترسناك برسد ، سكوت مهيب همه جا را فرا مىگيرد و مردم در پيشگاه خدا خاموش مىايستند . كسى جز به اجازهء خدا سخن نمىگويد و اين دالّ بر احاطهء حكومت خدا بر همگان است .
يَوْمَ يَأْتِ لا تَكَلَّمُ نَفْسٌ إِلَّا بِإِذْنِهِ
- روزى كه چون بيايد هيچ كس جز