نفرمود :
« اتَّقُوا اللَّهَ »
- از خدا پروا كنيد ، بلكه فرمود : « از پروردگار خود پروا كنيد » چون صفتى كه از خدا به ياد بشر انداخت - كه همه را از يك نفر خلق كرده - صفتى است كه شامل تمامى افراد بشر را مىگيرد و اختصاصى به مؤمنين ندارد و اين صفت خود يكى از آثار ربوبيت اوست چون منشأش « ربوبيت » خدا يعنى تدبير و تكميل است نه « الوهيت » او .
و اما اين كه فرمود : خدايى كه شما را از يك نفس آفريد ، منظور از « نفس » به طورى كه از لغت برمىآيد عين هر چيز است مثلًا مىگويند : « جائنى فلان نفسه ؛ فلانى خودش نزد من آمد . » در اينجا منظور اين است كه عين او آمد . البته منشأ اينكه دو كلمه « نفس » و « عين » متعين در معناى چيزى باشد كه به وسيله آن شىء ، شىء مىشود ، مختلف است .
و نفس چيزى است كه انسان به واسطه آن انسان است و آن عبارت است از مجموع روح و جسم در دنيا و روح به تنهايى در زندگى برزخ است كه بحث در اين باره در ذيل آيه :
« وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتٌ »
آمده است .
و از ظاهر سياق برمى آيد كه مراد از
« نَفْسٍ واحِدَةٍ »
آدم و مراد از « زوجها » حوا باشد كه پدر و مادر نسل انسان است كه ما نيز از آن نسل مىباشيم و به طورى كه از ظاهر قرآن كريم برمىآيد ريشهء همه افراد بشرى به اين دو تن منتهى مىشوند همچنانكه از آيات زير همين معنا برمىآيد :
« خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ »
،
« ثُمَّ جَعَلَ مِنْها زَوْجَها »
و
« يا بَنِي آدَمَ لا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطانُ كَما أَخْرَجَ أَبَوَيْكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ » .
سخنى درباره نخستين انسان
در تاريخ يهود آمده است كه : عمر نوع بشر از روزى كه در زمين خلق شده تاكنون ، بيش از حدود هفت هزار سال نيست كه اعتبار عقلى هم كمك و مساعد اين تاريخ است ، براى اينكه اگر ما از نوع بشر يك انسان مرد و يك زن را كه با هم زن و شوهر