2 - من اوّلين كسى هستم كه از بين دعوتشدگان ، اسلام اختيار كردهام .
3 - من اوّلين كسى هستم كه خود را به آنچه ديگران را بدان دعوت كردهام ، فرا خواندهام تا ديگران در گفتار و رفتار به من تأسى جويند و چون پادشاهان نباشم كه به چيزى امر مىكنند كه خود بدان عامل نيستند .
پس از ذكر موارد فوق ، علّامه وجه سوّم را ترجيح داده زيرا با سياق آيات سازگارتر است و وجوه ديگر لازمه آن مىباشد . « 82 » حق آن است كه همين وجه صحيح است . زيرا اين آيه در سياق آياتى واقع شده كه در آنها خداى سبحان پيامبرش را به عبادت و اخلاص در دين خدا و ترس از نافرمانى پروردگار جهانيان امر مىكند .
ه - سياق آيات را بعنوان اصلى در شناخت آيات مكّى و مدنى در نظر گرفته است . هرگاه سياق دلالت كند كه مضامين آيات متناسب با اوضاع و احوال مكّه يا مدينه است ، آيات را مكّى يا مدنى مىنامد . « 83 » ( توضيح بيشتر پيرامون اين مطلب در بحث آيات مكى و مدنى از ديدگاه علّامه خواهد آمد ) .
و - بر اساس اصل سياق ، بعضى از قرائتها را بر بعضى ديگر ترجيح مىدهد . در تفسير آيهء :
« أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمَّا يَأْتِكُمْ مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ مَسَّتْهُمُ الْبَأْساءُ وَ الضَّرَّاءُ وَ زُلْزِلُوا حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتى نَصْرُ اللَّهِ أَلا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ »
مىگويد كه : كلمه « يقول » هم منصوب قرائت شده و بنابراين قرائت ، اين جمله ، غايت براى جمله سابق است و هم مرفوع كه حكايت از حالت گذشته باشد . وى سپس مىافزايد : گرچه هر دو معنا صحيح است ولى معناى دوّم با سياق آيه مناسبت بيشترى دارد . زيرا غايت بودن جمله كه با آيهء :
« وَ زُلْزِلُوا . . . »
تعليل شده است با سياق آيات كاملا مناسبت ندارد . « 84 »
پاورقی
( 82 ) - الميزان : 17 / 248 و زمر : 12 . براى اطلاع مراجعه كنيد : الميزان : 13 / 131 ، 16 / 93 ، 18 / 223 .
( 83 ) - الميزان : 13 / 235 .
( 84 ) - الميزان : 2 / 159 ، بقره / 214 ، براى استفاده بيشتر ن . ك : مجمع البيان : 1 / 307 و براى اطلاع ن . ك : الميزان :
4 / 137 ، 7 / 117 ، 20 / 4 .