س 105 - آيا خداوند همه خواستههاى ابليس را مستجاب نمود ؟
ج - ماحصل گفتار ابليس پس از آنكه خداوند او را تا روز جزا لعنت نمود اين بود كه گفت : حالا كه تا قيامت مرا لعنت كردى ، تا قيامت هم عمرم بده ، و وقتى درخواستش مستجاب شد آنچه كه در دل پنهان كرده بود اظهار داشته گفت : « هرآينه همگى آنان را گمراه مىكنم » .
و خداوند متعال جملهء
« قالَ فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ إِلى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ »
« 1 » را در جواب به ابليس فرمود كه در آن اجابت قسمتى از خواسته او هم ردّ قسمتى ديگر آنست .
اجابت است نسبت به اصل عمر دادن و ردّ است نسبت به قيدى كه او به كلام خود زد ، و آن اينكه اين مهلت تا قيامت باشد ، و لذا فرمود مهلت مىدهم امّا تا روزى معلوم ، نه تا قيامت .
و با در نظر گرفتن سياق دو آيهء 36 و 38 سورهء حجر ، بسيار روشن به نظر مىرسد كه « يوم وقت معلوم » غير از « يوم يبعثون » است . و معلوم مىشود خداى تعالى دريغ ورزيده از اينكه او را تا قيامت مهلت دهد ، و تا روز ديگرى مهلت داده كه قبل از روز قيامت است .
و اينكه « وقت معلوم » به چه معناست ، و براى چه كسى معلوم است ؟
در قرآن كريم موارد متعددى است كه چيزى را موقت به وقت معلوم ، و يا مقدّر به قدر معلوم مىكند ، نظير آيهء
« وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ »
« 2 » ، و آيهء
« أُولئِكَ لَهُمْ رِزْقٌ مَعْلُومٌ »
« 3 » مقصود از آن ، وقت و قدر ، و رزقى است كه نزد خدا معلوم
هامش
( 1 ) . سورهء حجر ، آيات 37 و 38 .
( 2 ) . سورهء حجر ، آيهء 21 .
( 3 ) . سورهء صافات ، آيهء 41 .