است : « ريشهء اصلى اين واژه به معنى حصول غفلت به سبب تأثير چيز ديگرى در انسان است و از لوازم و آثار آن جهل و فريب و نيرنگ و نقصان و شكست و . . . مىباشد » .
در « المحجة البيضاء فى تهذيب الاحياء » كه از بهترين كتب اخلاق محسوب مىشود و تكميل و تهذيبى است براى « احياء العلوم » « غزالى » چنين مىخوانيم : « غرور عبارت است از دلخوش بودن به چيزى كه موافق هواى نفس و تمايل طبع انسانى است و ناشى از اشتباه انسان يا فريب شيطان است و هر كس گمان كند آدم خوبى است ( و نقطهء ضعفى ندارد ) خواه از نظر مادّى يا معنوى باشد و اين اعتقاد از پندار باطلى سرچشمه بگيرد آدم شرورى است و غالب مردم خود را آدم خوبى مىدانند در حالى كه در اشتباهند بنابراين اكثر مردم شرورند ، هر چند شكل غرور آنها و درجهء آن متفاوت است » . « 1 »
در تفسير نمونه در معنى اين واژه چنين آمده است : « غَرور » بر وزن ( جَسُور ) صيغهء مبالغه به معنى موجود فوق العاده فريبنده است و شيطان را از اين رو « غَرور » مىگويند كه انسان را با وسوسههاى خود فريب مىدهد و غافل مىسازد و در حقيقت بيان مصداق واضح آن است و گرنه هر انسان يا كتاب فريبنده ، هر مقام وسوسهگر و هر موجودى كه انسان را گمراه سازد در مفهوم وسيع « غرور » داخل است .
* * *
غرور در قرآن مجيد
اين واژه در قرآن مجيد كراراً به كار رفته و در آيات ديگرى گرچه اين واژه ديده نمىشود ولى مفهوم و محتواى آن را در بر دارد ، در آيات زير دقّت كنيد :
1 - . . . قَالَ انَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِى مِنْ نَارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ ( سورهء اعراف ، آيهء 12 )
2 - فَقَالَ الْمَلَاءُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ مَا نَرَيكَ الّا بَشَراً مِثْلَنَا وَ مَا نَرَيكَ اتَّبَعَكَ الَّا الَّذِينَ هُمْ ارَاذِلُنَا بَادِىَ الرَّأْىِ وَ مَا نَرَى لَكُمْ عَلَيْنَا مِنْ فَضْلِ بَلْ نَظُنُّكُمْ كَاذِبِينَ . . . قَالُوا يَا نُوحُ قَدْ جَادَلْتَنَا فَاكْثَرْتَ جِدَالَنَا فَأْتِنَا بِمَا تَعِدُنَا انْ كُنْتَ مِنَ
پاورقی
( 1 ) جلد 6 ، صفحهء 293 .