خداوند در ميان امّتهاى گذشته و نيز امّتهاى كنونى است و جنّ و انس در اين سنّت يكسانند . إِنَّهُمْ كانُوا خاسِرِينَ ، چون آنان از دعوت حق روى گردانيده و اندرزدهندهء امين را ناديده گرفتهاند . وَ لِكُلٍّ دَرَجاتٌ مِمَّا عَمِلُوا وَ لِيُوَفِّيَهُمْ أَعْمالَهُمْ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ . رتبههاى مردم در روز قيامت برحسب اعمالشان در دنيا متفاوتند . روشنترين تفسير براى اين آيه ، اين سخن خداست : « روزى كه هركس كارهاى نيك و كارهاى بد خود را در برابر خود حاضر بيند » . « 1 » وَ يَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِينَ كَفَرُوا عَلَى النَّارِ . روزى كه كافران با آتش عذاب مىشوند و فرشتگان به آنها مىگويند : أَذْهَبْتُمْ طَيِّباتِكُمْ فِي حَياتِكُمُ الدُّنْيا وَ اسْتَمْتَعْتُمْ بِها . شما ثروت را گرد آورديد و از آن ، ميليونها را از راه چپاول و غارت ذخيره كرديد و كارخانهها و آسمانخراشها را به حساب مستضعفان بنيان نهاديد و در ميان لذّتها و شهوترانىها غلت زديد و بدين ترتيب ، بهرههاى خود را بهطور كامل برديد و چيزى براى امروزتان ذخيره نكرديد . فَالْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذابَ الْهُونِ بِما كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَ بِما كُنْتُمْ تَفْسُقُونَ . شما از حق ، بر اثر برترىجويى و خودخواهى ، رو گردانيديد و زمين را از ستم و فساد پر كرديد . بنابراين ، اكنون تلخى ستم را بچشيد ، چنانكه ديروز شيرينى آن را چشيديد . در تفسير شيخ مراغى آمده است : هرگاه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله به سفر مىرفت ، با آخرين فرد از خانوادهاش كه وداع مىكرد ، فاطمه بود و هرگاه از سفر برمىگشت ، بر نخستين فرد از خانوادهاش كه وارد مىشد ، فاطمه عليها السّلام بود . از يكى از جنگها برمىگشت و همچون عادت هميشگى روانة خانة فاطمه عليها السّلام شد زمانى كه مىخواست وارد خانة دخترش فاطمه شود ، پردهاى از موى درشت بر در خانة او ديد و بر حسن و حسين عليهم السّلام دو دستبند از نقره مشاهده كرد . از اينرو ، برگشت و وارد خانه نشد . فاطمه عليها السّلام وقتى اين برخورد را ديد ، گمان كرد كه پدرش بر اثر آنچه مشاهده كرده ،
التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى )ج ۷ — صفحه 87
پدیدآورندگان: محمد جواد مغنية
ص۸۷
پاورقی
( 1 ) . آل عمران ( 30 ) آيهء 30 .