خداوند در ميان امّتهاى گذشته و نيز امّتهاى كنونى است و جنّ و انس در اين سنّت يكسانند .
إِنَّهُمْ كانُوا خاسِرِينَ ،
چون آنان از دعوت حق روى گردانيده و اندرزدهندهء امين را ناديده گرفتهاند .
وَ لِكُلٍّ دَرَجاتٌ مِمَّا عَمِلُوا وَ لِيُوَفِّيَهُمْ أَعْمالَهُمْ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ .
رتبههاى مردم در روز قيامت برحسب اعمالشان در دنيا متفاوتند .
روشنترين تفسير براى اين آيه ، اين سخن خداست : « روزى كه هركس كارهاى نيك و كارهاى بد خود را در برابر خود حاضر بيند » . « 1 »
وَ يَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِينَ كَفَرُوا عَلَى النَّارِ .
روزى كه كافران با آتش عذاب مىشوند و فرشتگان به آنها مىگويند :
أَذْهَبْتُمْ طَيِّباتِكُمْ فِي حَياتِكُمُ الدُّنْيا وَ اسْتَمْتَعْتُمْ بِها .
شما ثروت را گرد آورديد و از آن ، ميليونها را از راه چپاول و غارت ذخيره كرديد و كارخانهها و آسمانخراشها را به حساب مستضعفان بنيان نهاديد و در ميان لذّتها و شهوترانىها غلت زديد و بدين ترتيب ، بهرههاى خود را بهطور كامل برديد و چيزى براى امروزتان ذخيره نكرديد .
فَالْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذابَ الْهُونِ بِما كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَ بِما كُنْتُمْ تَفْسُقُونَ .
شما از حق ، بر اثر برترىجويى و خودخواهى ، رو گردانيديد و زمين را از ستم و فساد پر كرديد . بنابراين ، اكنون تلخى ستم را بچشيد ، چنانكه ديروز شيرينى آن را چشيديد .
در تفسير شيخ مراغى آمده است : هرگاه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله به سفر مىرفت ، با آخرين فرد از خانوادهاش كه وداع مىكرد ، فاطمه بود و هرگاه از سفر برمىگشت ، بر نخستين فرد از خانوادهاش كه وارد مىشد ، فاطمه عليها السّلام بود . از يكى از جنگها برمىگشت و همچون عادت هميشگى روانة خانة فاطمه عليها السّلام شد زمانى كه مىخواست وارد خانة دخترش فاطمه شود ، پردهاى از موى درشت بر در خانة او ديد و بر حسن و حسين عليهم السّلام دو دستبند از نقره مشاهده كرد . از اينرو ، برگشت و وارد خانه نشد .
فاطمه عليها السّلام وقتى اين برخورد را ديد ، گمان كرد كه پدرش بر اثر آنچه مشاهده كرده ،
هامش
( 1 ) . آل عمران ( 30 ) آيهء 30 .