واژگان
مفاتح : جمع مفتح به فتح ميم به معناى خزانه و به كسر ميم به معناى كليدى است كه با آن قفلها بازكنند . مفاتيح جمع مفتاح است .
جرحتم : كار كرديد . از جوارح گرفته شده و آن عبارت است از : اعضايى كه انسان با آن كارهايش را انجام مىدهد .
الأجل المسمّى : مدّت معين .
الحفظة : فرشتگانى كه اعمال انسان را نگهدارى مىكنند .
اعراب
جملهء
« لا يَعْلَمُها إِلَّا هُوَ »
حال از
« مَفاتِحُ »
.
« مِنْ وَرَقَةٍ » ،
« مِنْ »
زايد ،
« وَرَقَةٍ »
فاعل براى
« تَسْقُطُ »
. جايز نيست كه
« إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ »
از
« وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُها »
استثنا شود ؛ زيرا دراينصورت ، معنا اين مىشود كه خدا همهچيز را مىداند ، مگر آنچه در كتاب مبين است كه آن را كاملا نمىداند ، چنانكه مىگويى : « لا شىء إلّا انا عالم به إلّا ما فى الصندوق ؛ چيزى نيست ، مگر اينكه من آنرا مىدانم ، جز آنچه در صندوق است » . بنابراين ،
« فِي كِتابٍ مُبِينٍ »
لزوما متعلّق به خبر محذوف براى مبتداى محذوف است و تقدير آن بدينترتيب مىباشد : « الّا هو موجود فى كتاب مبين » .
بالنّهار « باء » به معناى « فى » است و « مولاهم » صفت براى « اللّه » و « الحقّ » صفت دوم آن است .
تفسير
وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَيْبِ لا يَعْلَمُها إِلَّا هُوَ وَ يَعْلَمُ ما فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُها وَ لا حَبَّةٍ فِي ظُلُماتِ الْأَرْضِ وَ لا رَطْبٍ وَ لا يابِسٍ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ .
مفاتح