چنين برمىآيد كه مراد از « عِمْرانَ » در آيهء شريفه ، پدر مريم ، جدّ عيسى عليه السّلام است نه پدر موسى كليم عليه السّلام ، چراكه مىبينيم اين نام در آيهء دوم نيز تكرار مىشود : إِذْ قالَتِ امْرَأَتُ عِمْرانَ . بنابراين ، گويى يك اسم در دو جمله و در سياق واحد تكرار شده است ؛ همانند : « اكرم زيدا ، انّ زيدا رجل صالح » . بر اين اساس ، مراد از آل عمران ، حضرت مسيح و مادرش مريم است . برخى گفتهاند : عمران پدر موسى عليه السّلام نيز دخترى به نام مريم داشته كه از لحاظ سن ، از موسى بزرگتر بوده است ، درحالىكه ميان عمران ، پدر موسى و عمران ، جدّ مسيح هزار و هشتصد سال فاصله بوده است . مراد از اين سخن خداى متعال : « عَلَى الْعالَمِينَ » ، آن است كه او هركدام از افراد مذكور در آيهء مذكور را در زمان خود برگزيده است ؛ زيرا هركدام فردى ممتاز و برجسته در زمان خود بوده است و نه در هرزمان . ذُرِّيَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ . ترديدى نيست كه نوح از نسل آدم ، و ابراهيم و خاندانش از نسل نوح ، و خاندان عمران از نسل ابراهيم هستند و اين موضوع آنقدر روشن است كه نياز به بيان ندارد ؛ پس بايد سخن الهى به بهترين معنا حمل شود . لذا ممكن است سؤال شود كه مقصود از خبر دادن از اين موضوع چيست ؟ پاسخ : مراد تنها اين نيست كه پسينيان از نسل پيشينيان هستند ، بلكه هدف ، مدح و ثناى آنان است و اينكه آنها در پاكى و فضيلت همانند يكديگرند . خداوند پس از اين مقدّمه به بيان داستان همسر عمران مادر مريم و جدّهء عيسى مىپردازد كه خلاصهء آن از اين قرار است : قوفاذ ، پسر قبيل اسرائيلى ، دو دختر داشت : نام يكى حنّه بود كه عمران - او نيز اسرائيلى بود - با وى ازدواج كرد و از اين زن ، مريم عليها السّلام به دنيا آمد . نام دختر دوم ايشاع بود كه زكريا با وى ازدواج كرد و يحيى از وى زاده شد . بنابراين ، يحيى بن زكريا و مريم مادر عيسى ، دختر و پسرخالهء يكديگر هستند و عيسى و يحيى - آنگونه كه
التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى )ج ۲ — صفحه 88
پدیدآورندگان: محمد جواد مغنية
ص۸۸