ماده . اين دو نوع فاعل ( بهوجود آورنده ) از چند جهت با يكديگر تفاوت دارند :
1 . فاعل مادى به حركت و ابزار نيازمند است ، بر خلاف فاعل غيرمادى كه نياز ندارد .
2 . فاعل مادى خسته مىشود ، بر خلاف دوم .
3 . بر فاعل مادى محال است كه شىء را از لاشىء بهوجود آورد و اين كار بر فاعل غيرمادى محال نيست . از اينجا آشكار مىشود كه قياس خالق به مخلوقى كه در ايجاد شىء از لاشىء ناتوان مىباشد ، قياسى است مع الفارق . چگونه درست خواهد بود مقايسهء كسىكه از همهچيز بىنياز است و هرچيزى به او نياز دارد و به شىء مىگويد : موجود شو ؛ پس موجود مىشود ، با موجودى ناتوان و نيازمند به هرچيزى .
التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — صفحه 679
پدیدآورندگان: محمد جواد مغنية
ص۶۷۹