احتمال تأويل ، تخصيص و نسخ در آن نمىرود و ديگر براى كسانى كه دلشان بيمار است ، مجالى نمىماند تا ديگران را گمراه كنند و با تأويل و تحريف به فتنهجويى دست بزنند . از جمله آيات محكم به عنوان نمونه مىتوان از اين آيات نام برد : قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ، وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ، إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّةٍ ، إِنَّ اللَّهَ لا يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ ، وَ أَنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ لا رَيْبَ فِيها ، و از اين قبيل آياتى كه دانا و نادان در فهم آن يكسانند . « متشابه » در برابر « محكم » و بر چند نوع است : الف ) آيهاى كه مىتوان به اجمال و نه به تفصيل به معناى آن پىبرد ؛ مانند : فَنَفَخْنا فِيها مِنْ رُوحِنا . « 1 » ب ) آيهاى كه ظاهر آن بر چيزى دلالت مىكند كه عقل آن را نمىپذيرد ؛ مانند : ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ . « 2 » ج ) لفظى است كه معمولا به دو معنا و يا بيشتر به كار مىرود ؛ مانند وَ الْمُطَلَّقاتُ يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ ثَلاثَةَ قُرُوءٍ . « 3 » د ) لفظى است كه دلالت بر عموم كند و ظاهر آن تمامى مكلفان را شامل شود ؛ امّا مقصود تنها برخى از افراد آن باشد و نه تمام افراد آن ؛ مانند وَ السَّارِقُ وَ السَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُما . . . « 4 » . ه ) آيهاى كه مشتمل بر حكم منسوخ باشد ؛ نظير خواندن نماز به سوى بيت المقدس » .
التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى )ج ١ — صفحة 47
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص٤٧
هامش
( 1 ) . انبياء ( 21 ) آيهء 91 .
( 2 ) . يونس ( 10 ) آيهء 3 .
( 3 ) . بقره ( 2 ) آيهء 228 .
( 4 ) . مائده ( 5 ) آيهء 38 .