تفسير
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَقُولُوا راعِنا .
صاحب مجمع البيان مىگويد : « مسلمانان مىگفتند : يا رسول اللّه راعنا ؛ يعنى اى پيامبر خدا ، به سخنان ما گوش كن . يهود اين عبارت را تغيير دادند و گفتند : يا محمّد راعنا ؛ اى محمّد ، ما را مراعات كن . [ و اين سخن در زبانشان معناى زشتى داشت ] و هدفشان تحقير پيامبر بود . وقتى مورد سرزنش قرار گرفتند ، گفتند : همانگونه كه مسلمانان مىگويند ، ما هم مىگوييم . از اين رو ، خدا مؤمنان را از گفتن اين سخن نهى كرد :
« لا تَقُولُوا راعِنا وَ قُولُوا انْظُرْنا » .
مراد از
« انْظُرْنا »
در آيهء كريمه آن است كه پيامبر در هنگام سخن گفتن به حال آنان بنگرد و آهسته سخن بگويد تا آنان سخنان او را بفهمند و تمام آن را فراگيرند .
توجّه
نخستين ندايى كه در سورهء بقره براى تمام مردم آمده و بدان ، دعوت به اسلام و پرستش خداوند اراده شده ، آية 21 سورهء بقره است :
« يا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ » .
دومين ندا براى بنى اسرائيل بود ، طايفهء بزرگى كه طايفهء نصرانى نيز از آن انشعاب پيدا كرد . نداى دوم ، بر طرف كردن گرفتارىها از بنى اسرائيل و نيز سرازير شدن نعمتها بر آنانرا يادآورى مىكند . اين ندا عبارت است : از سخن خداوند در آيهء 39 :
« يا بَنِي إِسْرائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ » .
سومين ندا براى امّت محمّد صلّى اللّه عليه و إله در آيهء مورد بحث آمده است :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَقُولُوا راعِنا » .
اين آيه به مسلمانان - پس از آنكه به خدا تسليم شدند و ايمان آوردند - آداب شريعت را آموزش مىدهد .
ترتيب فوق ميان نداهاى سهگانه ، ترتيبى طبيعى است كه واقعيّت و هماهنگى فراخوانى مردم ، آن را ايجاب مىكند ؛ بدين معنا كه اوّلا ، تمام مردم به ايمان آوردن به