النَّدامَةَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذابَ
اگر هر گنهكارى صاحب همهء روى زمين باشد ، و خواهد كه خود را بدان از عذاب باز خرد ، چون عذاب را بنگرند پشيمانى خود در دل نهان دارند . » / 405 شايد مراد از نهان داشتن پشيمانى در دل كنايه از احساس عميق پشيمانى باشد نه به معنى پنهان داشتن ، زيرا هيچ كس را ياراى آن نيست كه حال درون خود را در روز قيامت مخفى دارد .
وَ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ
و ميانشان به عدالت حكم شود . » يعنى با دقت تمام بدون زيادت و نقصان .
وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ
و مورد ستم واقع نگردند . »
وعدهء حق
[ 55 ] اگر كفار چنان پندارند كه رستاخيز امرى محال است ، يا چنان پندارند كه پاداش آنها ميسر نخواهد بود ، بايد بدانند كه خدا مالك هر چيزى است كه در آسمانها و زمين است و وعدهء او درست است و راست .
أَلا إِنَّ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ أَلا إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ
بدانيد كه هر چه در آسمانها و زمين است از آن خداست و آگاه باشيد كه وعدهء خدا حق است ولى بيشترشان نمىدانند . » اگر اينان از قوانين عالم و سنتهاى خدايى كه بر جهان حاكم است آگاه بودند در مىيافتند كه هر عملى به پاداشى دور يا نزديك تبديل مىشود ، چه نيك باشد و چه بد . اين سادهترين قاعدهء زندگى است پس چگونه ممكن است كه براى جزاى انسان روزى كه روز بازپسين است مقرر نشده باشد ؟
[ 56 ]
هُوَ يُحيِي وَ يُمِيتُ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
اوست كه زنده مىكند و مىميراند و همه به سوى او باز مىگرديد . » [ 57 ] خدا خود به ما مىگويد كه قرآن از جانب او نازل شده . / 406 قرآنى موعظه است . . كتابى است كه راهنماى عقلى و غريزى مردم است . همانند پلى است