روى اخلاص صورت نمىپذيرد . اين معيارى است كه مؤمن را از كافر تميز مىدهد . اما اعمال ظاهرى مانند ساختن مسجد نه تنها به آنان سودى نمىرساند برايشان زيانآور هم هست زيرا بر ضد آنها شهادت خواهد داد . / 136 ما كانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَنْ يَعْمُرُوا مَساجِدَ اللَّهِ شاهِدِينَ عَلى أَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْرِ مشركان را نرسد كه در حالى كه به كفر خود اقرار مىكنند مسجدهاى خدا را عمارت كنند . » زيرا مسجد محراب مؤمن است و بيانگر هويت جامعهء اسلامى است بنا بر اين ربطى به ياران طاغوت پرستندگان بتان سنگى و انسانى ندارد . أُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ اعمال آنها ناچيز شده . » زيرا عملى كه بر يك بنيان استوار و يك ديد سالم و يك ايمان قوى استوار نباشد ، چون درختى بدون ريشه و بنايى بدون پايه و بنيان فرو مىريزد . وَ فِي النَّارِ هُمْ خالِدُونَ و در آتش جاويدانند . » [ 18 ] عمارت مسجد با گذاشتن سنگى بر روى سنگ ديگر صورت نمىبندد بلكه علاوه بر آن بايد با ايمان به خدا و روز بازپسين توام باشد و با به جاى آوردن نماز و دادن زكات همراه بود . مسجد بايد در برابر فشارهايى كه از سوى قواى سياسى و اجتماعى طاغوت بر آن وارد مىآيد پايدارى ورزد . إِنَّما يَعْمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَى الزَّكاةَ وَ لَمْ يَخْشَ إِلَّا اللَّهَ مسجدهاى خدا را كسانى عمارت مىكنند كه به خدا و روز قيامت ايمان آوردهاند و نماز مىگذارند و زكات مىدهند و جز از خداى نمىترسند . » ترسيدن از غير خدا بشر را به سوى تسليم به طاغوت كه خواه و ناخواه نوعى شرك است سوق مىدهد . چون اين شروط به نحو كامل عملى شد آن گاه راه آدمى به سوى صلاح و فلاح گشوده خواهد گشت . فَعَسى أُولئِكَ أَنْ يَكُونُوا مِنَ الْمُهْتَدِينَ اميد است كه اينان از
تفسير هدايت (فارسى) — صفحه 118
پدیدآورندگان: احمد آرام
ص۱۱۸