جراحت سر و ساير جراحتها
[ سؤال 11535 ] 66293789
بسمه تعالى 7 / 11 / 1362
محضر مبارك آيت اللَّه العظمى الامام خمينى ، دام ظله على رؤوس المسلمين
بعد التحية و السلام ؛ لطفاً به سؤالهاى ذيل پاسخ مرقوم فرماييد :
1 . در بعضى از جراحتها كه شتر به عنوان ديه تعيين شده ، مانند شجاج كه گاه ديه به پانزده شتر مىرسد و زيادتر از اصل ديه نفس است كه جانى در ديات انتخاب مىنمايد ، همانند ده هزار درهم ، آيا شتر موضوعيت دارد يا نسبت به ديه است ؟ يعنى يك صدم ديه در جايى كه يك شتر ديه است ، كه صاحب جواهر هم بر اين عقيده مىباشد .
بسمه تعالى ، شتر موضوعيت ندارد و بالنسبة از ديهء نفس حساب مىشود ، هرچند در صورت امكان ، احتياط در مصالحه است .
2 . آيا در جايى كه جرح و نقص عضو ، جرم باشد ، يعنى عن عمد انجام گرفته و قابل قصاص نمىباشد ، مىشود براى مرتكب مجازات تعزيرى قائل شد يا تنها ديه جنبه ضمان و حقوقى و ضرر و زيان داشته باشد كه لازمه طبع ديه است و در روايات هم ظاهراً نص بر جزا بودن آن نمىباشد ، تنها استدلال به سكوت ائمه عليهم السلام مىشود يا همان ديه ضمان و جزا هر دو است ؟ توضيحاً اينكه مجازات به محض ديه ، باعث تجرى بر جرم خواهد شد و آمار جرائم را بالا خواهد برد .
بسمه تعالى ، زايد بر ديه چيزى ثابت نيست .
3 . هرگاه قاتل بر قتل عمد مردد بين دو نفر يا زيادتر باشد ، آيا مىتوان قاتل را به قرعه معيّن نمود - كه معروف است نظر مبارك چنين است - يا نمىتوان ؟ و بر فرض دوم ، وظيفه چه مىباشد ؟ آيا به پرداخت ديه اكتفا بايد كرد كه طبعاً قتلى انجام گرفته و كسى هم مجازات نشده و يا راه ديگرى دارد ؟
توضيحاً اگر به ديه اكتفا شود ، امكان زياد شدن قتل عمدى و سوء استفاده وجود دارد .
بسمه تعالى ، در فرض مزبور بهتر است روى ديه تفاهم كنند و آن را نيز با قرعه تعيين نمايند و اين موافق با احتياط است .
دادستان كل كشور : يوسف صانعى